Blair rechtvaardigt 'zijn oorlog'

Met Saddam Hoessein moest hoe dan ook worden afgerekend, zei de Britse ex-premier Tony Blair gisteren voor de Britse Irak-commissie.

Blair begon wat aarzelend aan zijn eerste openbare optreden over de Irak-oorlog, dat door de BBC ’politieke archeologie’ is genoemd. Gaandeweg de vele uren durende séance kreeg hij er meer greep op. Niets doen was in het licht van het gevaar dat Saddam Hoessein vormde geen optie, zo maakte hij vooral duidelijk. Zeker na de aanslagen van 11 september 2001 konden dreigingen niet langer worden genegeerd.

De commissie wilde ophelderen of Blair al bijna een jaar voor de oorlog zijn steun voor een invasie van Irak aan de Amerikaanse president Bush had toegezegd. Met Bush zou hij het in april 2002 op diens ranch eens zijn geworden over ’regimeverandering’ in Bagdad. Zover ging het niet, benadrukte Blair: „Ik heb president Bush toen gezegd: We trekken samen op om dit gevaar het hoofd te bieden.”

Over de veelbesproken massavernietigingswapens zei Blair dat hij er ’volledig van overtuigd’ was dat Saddam ze had. Maar dat ze na de invasie niet werden gevonden wil niet zeggen dat het gevaar van Irak bewust is overdreven. „Hij zou zeker geprobeerd hebben deze wapens in handen te krijgen.” En had Blair gekozen voor de VN-route en was dat niet gelukt, dan had er ’ook met Saddam afgerekend’ moeten worden.

De beslissing in maart 2003 45.000 militairen te sturen leidde tot hevige protesten en Blair werd beschuldigd van misleiding. Buiten de zaal waar hij werd ondervraagd stonden demonstranten met borden ’Bliar’. „Maar dit heeft niets met leugens en misleiding te maken”, hield Blair de commissie voor. Zo hechtte hij er juist groot belang aan of er een juridische grondslag was voor militaire actie. „Als (procureur-generaal) Peter Goldsmith uiteindelijk gezegd zou hebben dat de juridische basis voor ingrijpen ontbrak, dan hadden we niet in actie kunnen komen.”

Goldsmith zelf heeft voor de commissie ontkend dat hij onder druk is gezet om tot de conclusie te komen dat de oorlog gewettigd was.