'Vrijwilligerswerk is mijn redding geweest'

Bij gebrek aan een baan melden hoogopgeleiden zich als vrijwilliger. Je inzetten voor een betere wereld is beter dan stilzitten, vinden ze.

Na twee maanden zonder werk heeft Eline Binkhuysen (32) de plinten afgewerkt, de muren opnieuw geschilderd, en alle andere kleine klusjes in huis gedaan. Daarvoor werkte ze op de afdeling personeelswerving van ABN Amro, maar na de overname door Fortis werd haar contract niet verlengd. Binkhuysen: „In het begin genoot ik eerlijk gezegd nog van de rust, maar toen me duidelijk werd dat het maar niet opschoot met het vinden van een baan, was ik er echt klaar mee. Ik wilde weer iets zinnigs doen.”

Haar oog viel op een advertentie in een Amsterdamse wijkkrant: „Buurvrouwenproject zoekt vrijwilligers”. Zo kwam ze terecht bij de vacaturebank van de vrijwilligerscentrale: „Opeens had ik volop keuze. De vrijwilligerscentrale heeft een professionele vacaturebank, met allerlei vacatures gerangschikt naar sector en opleidingsniveau.”

Sinds vorig jaar melden steeds meer mensen zich als vrijwilliger bij maatschappelijke instanties: ze zijn ontslagen of net afgestudeerd, en kunnen geen baan vinden (zie kader). Marieke Struijk van Bergen, leidinggevende bij de Vrijwilligers Centrale Amsterdam, noemt deze ’nieuwe vrijwilligers’ een prettig soort vrijwilliger: „Ze weten van aanpakken, zijn hoogopgeleid en hebben vaak al flink wat jaren gewerkt. Dat is toch wat anders dan iemand die al veertig jaar op de bank zit, die is vaak lastiger in te zetten voor vrijwilligerswerk.”

Eline Binkhuysen vergat, door de hoeveelheid aan functies bij de vacaturebank, al snel het buurvrouwenproject. Ze solliciteerde op een pr-funtie bij Peace Future School, een organisatie die zich richt op het bieden van onderwijs in een dorpje in Nigeria: „Het was een startende stichting, ik kon daarom heel veel doen: van het logo, tot de website, maar ook het benaderen van fondsen en het regelen van andere vrijwilligers.”

„Ik heb me er helemaal in vastgebeten. Het was heel fijn om niet meer in de sleur te zitten van werkloos zijn, en om daarnaast iets goeds te doen. Door al die afwijzingen ga je op een gegeven moment denken: Ben ik dan echt zo’n loser? Het vrijwilligerswerk is in zekere zin mijn redding geweest.”

Of dat ook voor de politcologe Jeltsje Boersma (23) geldt is nog de vraag. Sinds een maand zit zij in Calcutta in India, daar werkt zij de komende negen maanden als vrijwilliger voor Calcutta Rescue, een organisatie die zich inzet voor medische voorzieningen en onderwijsprojecten in de Indiase stad. Via Skype vertelt zij: „Na mijn afstuderen heb ik op alle vacatures gereageerd die te maken hadden met ontwikkelingssamenwerking en politiek, nergens kreeg ik gehoor.”

„Ik was gewend om hard te studeren, en opeens was er niks meer. Op een gegeven moment besefte ik: als ik iets vind, is het waarschijnlijk een functie waar mijn hart niet naar uitgaat. Ik besloot om vrijwilligerswerk te gaan doen, het is leuker dan elke dag achter je computer zitten, op zoek naar een baan. Maar wat vooral meespeelde was dat ik iets goeds zou gaan doen, iets dat bij mijn interesses past. Natuurlijk heb ik het grote geluk dat mijn ouders mij hierin financieel ondersteunen.”

In India is Boersma plotseling verantwoordelijk voor de lokale fondsenwerving van de NGO. Ze vertelt dat de organisatie minder afhankelijk wil zijn van westerse geldstromen, en zij gaat daar de komende tijd haar best voor doen: „Ik ben ervoor aangesteld om te netwerken met lokale overheden en mensen uit het Indiase bedrijfsleven. Het is de bedoeling dat zij meer bewust worden van het belang van de organisatie, en dat er op die manier structurele geldstromen ontstaan.”

Ze noemt het een ’ontzettend uitdagende functie’, ze doet werk dat ze in Nederland nooit betaald had kunnen doen. Maar ergens voelt het wrang: „Ik heb zes jaar gestudeerd, ik heb stages gedaan en onderzoek in binnen- en buitenland, maar nergens kwam ik door de sollicitatieprocedure. Voor startersfuncties solliciteren opeens mensen met al een paar jaar werkervaring. Maar waar moet ik die ervaring dan opdoen?”

Ze hoopt dat ze met haar werk als vrijwilliger indruk kan maken op werkgevers in Nederland, dat ze mensen leert kennen, en een netwerk opbouwt. Boersma: „Door dit te doen maak ik uiteindelijk meer kans op een baan die bij me past. Ik had waarschijnlijk nooit zoveel geleerd als ik nu doe, en ik was er ook niet gelukkiger op geworden.”

Toch levert vrijwilligerswerk niet per definitie een interessante baan op, ondervond architect Cecile Raas (28). Na haar afstuderen vertrok ze naar Nepal om daar in een dorpje samen met de lokale bevolking een school voor analfabete vrouwen te bouwen. „Het leek me een heel mooie ervaring, en ik wilde graag – het klinkt misschien cliché – wat goeds doen met al mijn kennis.’ Maar terwijl Raas met haar voeten in de aarde stond te metselen, zakte in Nederland de hele bouwwereld in elkaar.

„Dat was wel even schrikken, ik had het ook helemaal niet zien aankomen. Toch was ik ook een soort van blij dat ik in Nepal zat: ik was daar in ieder geval iets positiefs aan het doen.”

Terug in Nederland sloeg ze aan het solliciteren: „Ik kreeg leuke reacties op mijn werk als vrijwilliger, maar het leverde me uiteindelijk geen betaalde baan op.”

Raas startte haar eigen architectenbureau, en meldde zich daarnaast aan voor het vrijwilligersproject ’Nederland wordt anders’ van Rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol: „Praktisch gezien ben je alleen maar geld kwijt, maar ik wil niet stilzitten, ik wil door leren. Mijn ervaringen neem ik absoluut mee, ik weet nu hoe het er aan toe gaat op de bouwplaats, en ik kan een project managen. Op de lange termijn moet dat iets gaan opleveren.”

Eline Binkhuysen vond na tien maanden werkloos te zijn geweest een tijdelijke baan bij een adviesbureau. Toch is zij ook nog steeds actief als vrijwilliger voor de stichting.

„Ik vind het werk veel te leuk om te stoppen. Er hangt een prettige sfeer: niemand doet het voor z’n eigen belang. Het is een heel ander soort omgeving dan ik gewend was. Als ik dit van tevoren had geweten was ik eerder begonnen met vrijwilligerswerk.”