Kunnen popzangers de deuren van de opera opengooien?

Op televisie in Groot-Brittannië is het een soort traditie aan het worden. Er zijn daar tal van programma’s te zien die op ludieke wijze proberen de ’elitaire’ wereld van de klassieke muziek aan de gewone man te brengen.

Zo zond de BBC eerder een serie uit onder de titel ’The choir: boys don’t sing’, waarin dirigent Gareth Malone een jongenskoor probeerde samen te stellen op een achterstandsschool. Bewezen moest worden dat de beroemde Britse college choir traditie niet iets van de upper class alleen is.

Ook zagen we op de BBC een programma waarin BB’ers (Bekende Britten) van allerlei pluimage – geen van allen liefhebbers van klassieke muziek – een training kregen in het dirigeren van een heus symfonieorkest. ’Maestro’ heette die reeks en er keken miljoenen Britten naar.

En nu kijken er miljoenen naar het ITV-programma ’Popstar to Operastar’ waarin wederom enkele BB’ers proberen een opera-aria tot een goed einde te brengen. In het panel dat de prestaties van de kandidaten moet beoordelen zit naast Meatloaf, niemand minder dan tenor Rolando Villazón. Het idee voor dit programma is kennelijk geboren uit de serie optredens die wijlen tenor Luciano Pavarotti jaren geleden had met veel collega-zangers uit het popcircuit.

Maar het programma was nog amper op de buis of de ’elitaire’ kritiek barstte los. Voorop liep Rupert Christiansen, klassiek muziekredacteur van de Britse krant Telegraph. Die maakte van zijn hart geen moordkuil en spoot zijn ongenoegen over de ’debiele rotzooi’ die hij tijdens de eerste aflevering zag. ’Ik vond het diep triest, en als er nou nóg iemand komt om mij te vertellen dat dit soort programma’s opera naar de massa brengt, dan explodeer ik’, schreef Christiansen.

Of de criticus ontploft is, weet ik niet, maar er kwam inderdaad iemand om hem precies dat te vertellen en dat was Villazón zelf. Die reageerde in dezelfde krant op alle kritiek. Volgens hem gaat dit programma niet over het laten zien wat het betekent om een echte operazanger te zijn, maar alleen om niet geschoolde popzangers de basis van een klassieke zangtechniek bij te brengen, die dat vervolgens voor een stemmend publiek laten horen.

In Nederland hebben we dit soort programma’s (nog) niet. Behalve natuurlijk ’Una voce particolare’, dat al jaren een trouwe aanhang heeft en hier voor geen enkele ophef heeft gezorgd. De formule is dan ook heel anders: fanatieke amateurs die over een mooie stem beschikken en een gooi naar bekendheid doen. Presentator Ernst Daniël Smid is overigens ook wel iemand die graag muren slecht, maar toen hij geconfronteerd werd met de amateuristisch opera-zingende familie Pondman loog zijn kritiek er in ’De wereld draait door’ niet om.