Duistere constructie verhult illegale wapenvlucht naar Iran

Een toestel dat in Thailand is onderschept bleek met Noord-Koreaanse wapens op weg te zijn naar Iran. Maar wie organiseerde de vlucht?

Een wereldomspannend onderzoek van persbureau AP laat zien hoe vernuftig de internationale wapenhandel is opgezet. De uiteindelijke organisator van een illegaal wapentransport vanuit Noord-Korea naar Iran is nog niet in beeld, maar verslaggever Simon Shuster wist wel veel informatie boven tafel te krijgen.

Het gebruikte toestel is bekend, want dat staat sinds 12 december aan de grond in Thailand. De oude Iljoesjin-76 werd doorzocht na een tip. In plaats van reserveonderdelen voor olie-installaties, zoals opgegeven, bleken de kratten aan boord wapens te bevatten uit Noord-Korea – onder meer granaatwerpers, explosieven, luchtdoelraketten.

Het vluchtplan was bizar. Het toestel was opgestegen in Bakoe (Azerbeidzjan), maakte tussenstops in de Verenigde Arabische Emiraten en Bangkok, alvorens door te vliegen naar Noord-Korea. Met de lading zou het via Bangkok naar Colombo (Sri Lanka) gaan, om via de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Kiev (Oekraïne) uiteindelijk zijn lading af te leveren in Teheran (Iran). Eindbestemming: Podgorica (Montenegro).

Niemand weet waarom de 24.525 kilometer lange vliegroute zo complex was. Helemaal onduidelijk is wie de vlucht organiseerde. Het enige wat wel zeker is, is dat de bemanning meestal werkte voor een Kazachstaans vliegbedrijfje, een van de vele die na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie oude toestellen opkocht om met vrachtvervoer geld te verdienen. De bemanning zelf is in Bangkok gearresteerd.

Het bedrijfje, East Wing, duikt op in andere vage situaties, bijvoorbeeld in Afrika. Zo vertelde een collega-piloot aan AP wel eens met de bemanning te hebben gewerkt in Soedan. Een VN-rapport wees East Wing aan als het bedrijf dat Somalische strijders had overgebracht naar trainingskampen in Syrië en Libië, zodat ze later konden meevechten met de Libanese Hezbollahbeweging tegen Israël. De eigenaar van East Wing, Alexander Zykov, stelt dat de bemanning voor een ander bedrijf werkte op het moment van hun arrestatie. Dat mochten ze – tussen hun vluchten voor East Wing in.

Het toestel was eigendom van de echtgenote van Zykov, die een bedrijf heeft in de VAE. Zij leaste het aan een Georgisch bedrijfje, dat het weer doorleaste aan een bedrijfje in Nieuw-Zeeland dat vorig jaar juli is opgericht: SP Trading. Bij de leasetransacties zijn grote Amerikaanse en Duitse banken gebruikt. Het Nieuw-Zeelandse bedrijfje stelde het toestel als charter beschikbaar aan een firma in Hongkong, UTM, een bedrijfje dat in de maand voor de wapenvlucht het leven zag. De officiële eigenaar, een Spanjaard, is door AP nooit gevonden, de telefoon in Hongkong bleek onbemand.

Om het nog gecompliceerder te maken, zorgde een bedrijf in Kiev voor de valse papieren. Aerotrack moest het laatste deel van de gecompliceerde vluchtroute mogelijk maken. De mensen in het gebouw waar Aerotrack zou zijn gevestigd bleken het bedrijf niet te kennen. Het telefoonnummer was van een onschuldig privépersoon in Kiev.

AP heeft veel namen weten te achterhalen en enkele verbanden kunnen leggen. Zo bleek de eigenaar van het bedrijfje in Nieuw-Zeeland een partner van Zykov te zijn, met wie hij vaak had samengewerkt. Maar alle bedrijfjes waaraan bestaande personen te koppelen waren, zeiden onwetend te zijn van de uiteindelijke lading.

Zoals de autoriteiten in Nieuw-Zeeland het samenvatten: „We werken met veel diensten van overheden samen” om de zaak op te helderen.