'Geef iedere Nederlander een begraafplaats mét boom'

Koop landbouwgrond, plant er een boom op en gebruik het als begraafplaats. Het is een van de plannen om nieuwe natuur te creëren.

Hij is eigenlijk veel te jong om na te denken over een nieuw soort begraafplaats. Maar in het leven van Fons Voncken (22) uit het Limburgse Houthem komt alles samen. Hij werkt als ’kraai’, zoals hij zijn bijbaan noemt, bij een uitvaartondernemer. Ook studeert hij bos- en natuurbeheer aan Wageningen Universiteit. En hij verloor vorig jaar een medestudent van zijn dispuut. Als nagedachtenis aan de overledene heeft Voncken met zijn vrienden in het arboretum van Wageningen een boom geplant, met een herinneringsplaquette erbij. Prachtig. Zo leeft de survivor of the fittest, zoals de bijnaam van zijn vriend Sjoerd luidt, voort in de scheuten van de wilg.

Dit moet meer mensen troost bieden, dacht Voncken. „Toen ik de oproep las van het innovatienetwerk van het ministerie van landbouw, dat ideeën voor nieuwe bossen vroeg, ben ik meteen gaan tikken. Mijn plan is dat elke inwoner van Nederland het recht moet krijgen een stukje land te kopen in een aangewezen landbouwgebied dat wordt omgevormd tot natuurgebied. Op dat eigen perceeltje mag de koper of zijn familie worden begraven.”

Volgens Voncken moet dat minimaal een oppervlakte van 10 bij 10 meter hebben. „In mijn plan mag iedereen zelf beslissen of hij een grafheuvel laat aanleggen, of dat hij het begraafplaatsje vlak houdt. Er mag een enkelvoudig graf worden aangelegd, maar ook een familiegraf. De eigenaar is alleen verplicht op het graf minstens één inheemse boom te planten. Je kunt die boom zien als stamboom, of noem het een familieboom.”

Het plan van Voncken is opgenomen in het boekje ’50 ideeën voor nieuwe bossen’, dat gisteren aan minister Verburg van LNV is aangeboden. Voncken gaat ervan uit dat de familie van de overledene de stamboom zelf verzorgt. „Het idee is heel natuurlijk”, zegt hij. „Het begraven lichaam voedt de boom, de overledene leeft als het ware voort in de stamboom. Hij verdwijnt niet zomaar onder de grond, maar vormt elk jaar nieuwe scheuten en bloeit.”

Voncken is niet de enige die de vergrijzing in Nederland koppelt aan groen-ontwikkeling. Erik Kruijer, student van de Rijksuniversiteit Groningen, heeft een concept dat lijkt op dat van Voncken. Daarin kopen burgers een stuk grond in nieuw of bestaand bos om daarover later hun as te laten uitstrooien. In zijn plan kan er van begraven geen sprake zijn. Bij de as-perceeltjes komen paaltjes met een ’marker’. Als iemand de camera van zijn mobieltje op de marker richt, wordt er automatisch verbinding gemaakt met een zelf in te vullen gedenkwebsite.

Twintig jaar na het overlijden van de eigenaar, komt het stuk bos in bezit van een non-profit organisatie als Natuurmonumenten. Zo ontstaat volgens Kruijer een soort ’spaarplan’, dat Natuurmonumenten jarenlang een vaste inkomstenstroom biedt. En met die stroom kan Natuurmonumenten weer leningen afsluiten voor de realisatie van nieuwe bossen.

De plannen voor grafbossen moeten volgens Voncken niet alleen worden gezien in het kader van de natuurontwikkeling, maar ook van natuurbehoud. „Duizenden Nederlanders krijgen op zo’n manier een persoonlijke band met een boom of een stuk bos. Reken maar dat die in actie komen als het perceel ooit moet wijken voor een weg of woningbouw. Daar gaan ze letterlijk vóór liggen.”