Bonussensysteen Verenigde Staten: Crisis? What crisis?

Het regent weer hoge bonussen bij banken in de Verenigde Staten. Dit ondanks grote druk van beleidsmakers en president Obama.

Matiging in het bonusbeleid bij Amerikaanse banken? Voor Jamie Dimon van JPMorgan Chase en Brian Moynihan van de Bank of America is het aan dovemansoren gezegd. Met hun privévliegtuig vlogen twee van de belangrijkste bankbestuurders van de VS naar de hoorzittingen van de Financial Crisis Inquiry Commission (FCIC). Net als commissie-De Wit in Nederland doet de FCIC in de VS onderzoek naar de oorzaken van de financiële crisis.

Bankbestuurders, onder wie Moynihan, Dimon en Lloyd Blankfein van Goldman Sachs, verklaarden vorige week tegenover de commissie dat hen niets te verwijten viel. „We hadden er geen idee van wat er zou gebeuren”, zei Blankfein. „Het risicomanagement was niet zoals het hoorde. Maar dat valt niet alleen de banken te verwijten.”

De hoge bonussen werden door de bankbestuurders met verve verdedigd. Deze dagen maken de grootste banken van de VS hun resultaten over 2009 bekend en geven ze een inkijk in hun beloningsbeleid. De hoogte van de bonussen wijkt niet veel af van de bonussen die uitgekeerd werden voor de financiële crisis. De zes grootste banken van de VS betaalden in 2009 150 miljard dollar aan hun werknemers, dat is 14 miljard dollar minder dan in 2007. Gisteren maakte Morgan Stanley een winst bekend van 617 miljoen dollar in het vierde kwartaal van 2009. De bank, die na het afbetalen van de overheidssteun weer hoge beloningen uitkeert, zette in dat kwartaal 3,8 miljard dollar apart voor medewerkers, dat is inclusief salaris en bonussen. Over heel 2009 betaalde de bank 14,43 miljard dollar aan de medewerkers, dat is 64 procent van de omzet. JPMorgan, dat over 2009 een nettowinst van 3,3 miljard dollar boekte, betaalt bonussen ter waarde van 9,3 miljard dollar.

Goldman Sachs, een bank die bekend staat om de hoge beloningen en die het overheidsgeld heeft terugbetaald, komt morgen met zijn resultaten. Er wordt een hoge winst verwacht, over de bonussen wordt druk gespeculeerd. Van januari tot september heeft de bank al 16,71 miljard dollar apart gezet voor zijn werknemers, slechts vier miljard minder dan in 2007. Het komt neer op een gemiddeld bedrag van 600.000 dollar per werknemer. Goldman Sachs heeft de bekendmaking van het bonusbeleid een week uitgesteld, uit angst voor demonstraties voor het hoofdkwartier.

De hoge bonussen, die overigens voor het grootste deel in aandelen uitbetaald worden, stuiten op veel verzet binnen de samenleving. Het is niet toevallig dat president Obama vorige week een belasting aankondigde voor banken die gebruik hebben gemaakt van overheidssteun. Obama noemde de bonussen die Amerikaanse banken steevast blijven uitkeren ’obsceen’. De grootste financiële instellingen moeten een belasting van 0,15 procent over hun bezittingen betalen. De heffing moet over een periode van tien jaar 90 miljard dollar opleveren.

Volgens progressieve Democraten is het een eerste stap, maar gaat het plan van Obama niet ver genoeg. Ze zien het Verenigd Koninkrijk als lichtend voorbeeld. Premier Brown maakte onlangs bekend dat Britse bankiers over hun bonussen 50 procent belasting moeten betalen. Zo ver kan Obama niet gaan, daarvoor voert Wall Street voorlopig een te machtige lobby. Van 1998 tot en met 2009 besteedden de financiële instellingen – inclusief banken, verzekeraars en vastgoedbedrijven – 3,8 miljard dollar om de sector te promoten in Washington en wet- en regelgeving af te zwakken. Ter vergelijking: de energiesector gaf 2,6 miljard dollar uit.

Ondertussen draaien ook de campagneteams in de VS voor een groot deel op geld van de financiële sector. Banken stortten in de laatste verkiezingscampagne, toen de financiële crisis zich al uitgebreid geopenbaard had, in totaal 476 miljoen dollar in de partijkassen. Opnieuw voerde Goldman Sachs de lijst aan, met 5,8 miljoen dollar. Het merendeel ging naar de Democraten, omdat toen al verwacht werd dat zij de macht zouden grijpen.