Hendrikse en de PKN moeten stoppen elkaar voor het blok te zetten

Geloven in een God die niet bestaat, maar wel ’gebeurt’. Voor de Zeeuwse predikant Klaas Hendrikse is het heldere logica, voor gewone kerkgangers en voor buitenstaanders blijft het een moeilijk te doorgronden geloofsopvatting. God bestaat, of Hij bestaat niet. To be or not to be. Of is een God die ’gebeurt’ toch wezenlijk iets anders dan een God die bestaat, of juist niet bestaat?

Hoe duister ook, het is een treurige zaak dat de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) over deze kwestie in een uitzichtloze procedure terecht is gekomen. Met als inzet of de ’atheïstische’ Hendrikse met deze ’belijdenis’ wel in de pas loopt met het belijden van de kerk. Tast een predikant met zulke opvattingen het fundament aan van de kerk en mag zo iemand zich wel belijdend lid van de PKN noemen?

Het zijn ongetwijfeld interessante vragen. De PKN, i.c. de classis van Zierikzee, zal de procedure daarom stellig hebben opgestart met de bedoeling om duidelijkheid te scheppen in een zaak die veel PKN’ers in verwarring heeft gebracht. Maar te vrezen valt dat de uitkomst van de procedure (waaraan in een later stadium ook de Synode nog te pas moet komen) het soort duidelijkheid zal opleveren, die in 1926 heeft geleid tot een scheuring in de gereformeerde kerk. Heeft de slang in het paradijs gesproken of niet? De toenmalige predikant Geelkerken hield het op een niet waar gebeurd verhaal, met als resultaat dat hij tijdens een buitengewone vergadering van de Synode in Assen in 1926 werd geschorst.

Het is vermoedelijk niet het soort helderheid waar de PKN op zit te wachten. Het is ook niet nodig. Want met zijn ondoorgrondelijk opvattingen staat Hendrikse gewoon in de vrijzinnige traditie van de kerk, die ruimte laat voor een eigentijdse interpretatie van het fundament, hoeveel irritatie die bij anderen ook oproept. Maar die ruimte die nu nog bestaat, komt onder zware druk te staan als de Synode ten laatste de knoop moet doorhakken: schorsen of niet schorsen.

Voor Hendrikse is zelfs dat geen vraag meer: hij heeft zich teruggetrokken uit de procedure, omdat er volgens hem voor de kerk niets anders opzit dan hem te schorsen, of te accepteren dat het fundament multi-interpretabel is. Dat is jammer, want daarmee zet hij de kerk lelijk voor het blok. Alsof er geen andere oplossing mogelijk is, namelijk een open einde, of beter nog een streep zetten onder deze heilloze procedure, wat voor alle partijen nog de beste oplossing is.