'Tornado's in VS niet aan klimaatverandering te wijten'

Het tornadoseizoen in de Verenigde Staten is met bijna 500 doden dit jaar hard op weg om de dodelijkste te worden sinds 1950. Bij velen begint het dan te jeuken om het veranderende klimaat aan te wijzen als oorzaak voor dit extreme weer. Maar of een warme atmosfeer de vorming van zware tornado's inderdaad stimuleert is niet duidelijk. Voor het tegendeel zijn ook argumenten. Als er al een stijging is.

Voor een goede wervelwind heb je in elk geval nodig: een vochtige lucht en windschering, plotselinge veranderingen in de wind. Voor vochtige lucht zorgt het verhoogde broeikaseffect. Een warmere atmosfeer door CO2-uitstoot kan het oppervlaktewater in de oceaan verwarmen. Een klimatoloog van het Nationaal Klimaat Informatiecentrum in het Amerikaanse Asheville meldt dat het oppervlaktewater in de Golf van Mexico zo'n één tot anderhalve graad warmer is dan gemiddeld. 'Een vochtige en warme atmosfeer is perfect om heftig onweer (en tornado's, red) te bevorderen', aldus de klimatoloog.

Maar de verwachting is dat door klimaatverandering het verschil in temperatuur tussen de polen en de evenaar vermindert en hierdoor minder windschering optreedt. Windschering bevordert vooral het aantal tornado's en in de mindere mate de intensiteit. Vochtige lucht zorgt voor zeer intense wervelwinden en heeft veel minder invloed op de frequentie. Volgens sommige onderzoeken zal aan het eind van de 21e eeuw de vochtiger wordende lucht het echter winnen van de verminderende windschering.

Gek genoeg, als je naar de cijfers kijkt van de afgelopen decennia, blijkt dat juist het aantal zwakke wervelwinden enorm is gestegen, terwijl er een lichte daling is waar te nemen in sterke tornado's. 'We begrijpen de relatie tussen het milieu en de intensiteit van tornado's gewoon nog niet', aldus Howard Bluestein, meteoroloog aan de Universiteit van Oklahoma.

Meten aan tornado's is erg moeilijk. 'De kracht van een wervelwind wordt bepaald door te kijken naar de schade die de wind heeft aangebracht', schrijft klimaatanalist Andrew Freedman. 'Dat kan niet met meetapparatuur. Geen enkel apparaat om wind mee te meten heeft ooit een direct klap van een tornado overleefd.'

Wetenschappers twijfelen echter of er tegenwoordig wel echt zoveel meer tornado's voorkomen. 'Volgens de gegevens van de afgelopen zestig jaar stijgt het aantal tornado's aanzienlijk, maar de tornadogemeenschap is het erover eens dat dit geen echte stijging is', zegt Grady Dixon, een meteoroloog en klimatoloog aan de Universiteit van Mississippi. 'Het heeft te maken met betere technologie om het weer in de gaten te houden en een grotere bevolking die ook nog eens beter op de hoogte en meer bewust is van tornado's. We zien ze vaker.' Volgens Dixon is het een 'vreselijke vergissing' om de stijging aan klimaatverandering te wijten.

'Dat we een stijging zien in het aantal tornado's, betekent niet dat er ook echt een stijging is', aldus Greg Carbin, een meteoroloog van het stormvoorspellingscentrum in Norman, Oklahoma. Hij wijst erop dat tot voor kort nog niet iedereen een telefoon met camera had om iedere wervelwind vast te leggen. Hij denkt dat veel tornado's dubbel worden geteld. In April werden er 875 tornado's geteld. 'Dat is een gigantisch getal', zegt Carbin. 'Ik garandeer dat veel van die wervelwinden niet geteld hadden hoeven worden. Maar tegenwoordig heeft iedereen een tornado die hij wil melden.' Daarbij is volgens Carbin meer aandacht voor tornado's omdat, door de verstedelijking, zij meer schade aanrichten, wat ook het hoge aantal doden verklaart.