Natuur wordt overgeleverd aan boeren en megalomanen

opinie Het plan voor drie grote natuurparken, waar VVD’ers en CDA-boeren elkaar in vinden, is modieuze warhoofderij.

Binnenkort start het Kamerdebat over de herijking van het natuurbeleid. Dat belooft weinig goeds. De messen worden al geruime tijd geslepen. Van twee zijden komt er een aanval op de fundamenten van het natuurbeleid. Van de boerenlobby, vertegenwoordigd door het CDA, met de voor natuur verantwoordelijke staatssecretaris Bleker als spreekbuis. En aan de andere kant van de ’megalomanen’, sterk vertegenwoordigd in de VVD, met het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Wereld Natuur Fonds (WNF) als propagandamachine.

Beide benaderingen, de vals-romantische van de boeren en de gelikte van de megalomanen, ogen aantrekkelijk. Maar ze zijn gebaseerd op drogredenen en desastreus voor de Nederlandse natuur.

Woordvoerder van de megalomanen is Johan van de Gronden, algemeen directeur van het respectabele Wereld Natuur Fonds (WNF). Als filosoof en manager met internationale ervaring verkeert hij nog maar kort in de ’groene wereld’. Hij kijkt daardoor fris tegen die wereld aan, niet in het minst gehinderd door kennis van zaken. Hij lanceerde in Trouw van 10 februari zijn plan voor een Nieuwe Natuur, onder het motto ’Denk Groot’.

Waarom, zo zegt hij, proberen we in Nederland toch al het kleine te behouden? Al die wormpjes en insectjes, waaraan je zo voorbijloopt? Zelfs als je deze soorten met veel geld zou kunnen behouden, leggen ze het volgens hem uiteindelijk toch af tegen de gevolgen van klimaatverandering. Richt je minder op het behoud van statische populaties en juist meer op grootschalig herstel van natuurlijke dynamiek, is zijn pleidooi. Hij kiest voor slechts drie grote gebieden, blauw, geel en groen: Een groot dynamisch deltapark, een imposant duinpark van Rottum tot Cadzand en de onvolprezen Veluwe. Daar wil hij dan met particuliere investeerders iets heel moois van maken. En de overige Nederlandse natuur? Die heeft toch geen toekomst en die geven we dus op. Een prachtige reserve bovendien voor boeren, burgers en bouwers.

Heeft Van de Gronden die nonsens zelf bedacht? Nee, hij is slechts de vlotte brenger van een neoliberale blijde boodschap die al veel langer zorgvuldig en in alle stilte is voorbereid. Al ver voor het aantreden van het kabinet-Rutte zon men bij de rijksoverheid op bezuinigingen op natuur, in het kader van de nu bijna vergeten Brede Heroverweging. Een zware interdepartementale commissie voerde daartoe een zogenaamd beleidsonderzoek uit, het IBO Natuur, dat in maart 2010 verscheen, maar ten onrechte geen aandacht kreeg. Dit beleidsonderzoek mondde uit in exact hetzelfde model dat nu zo smeuïg door Van de Gronden wordt bepleit.

Een zo drastische ingreep in de Nederlandse natuur moet natuurlijk een wetenschappelijke basis hebben. Nederland telt een groot aantal goede experts op het gebied van natuurbeheer. Maar al deze deskundigen zijn gepasseerd. Het wetenschappelijke inzicht van de commissie steunde op slechts twee personen: Paul Opdam, een hoogleraar landschapsecologie in Wageningen en Keimpe Wieringa, een medewerker bij het Planbureau voor de Leefomgeving. Geen van beiden heeft deskundigheid in het natuurbeheer.

Tot welke conclusies kwam dit tweetal? Niet vermesting, verdroging en verzuring, maar klimaatverandering bedreigt onze biodiversiteit. Wij moeten onze natuur dus klimaatbestendig maken. Dat kan alleen in zeer grote eenheden robuuste natuur die bovendien dynamisch moet zijn, zo vinden zij. De kwaliteit van de rest van de Nederlandse natuur, het bekende mozaïek van veel kleine en middelgrote natuurgebiedjes, is volgens beide heren niet houdbaar en kunnen we beter afschrijven.

De consequenties van deze zogenaamd nieuwe wetenschappelijke inzichten zijn niet mis. Het betekent dat het natuurbeleid van Nederland en Europa als achterhaald zou moeten worden beschouwd. Volgens IBO Natuur stapelen de bewijzen daarvoor zich op. Die bewijzen komen echter niet op tafel! Alle beschikbare gegevens – en dat zijn er veel – wijzen juist op het tegendeel. Die gegevens zijn evenwel weggemoffeld.

Het hele verhaal is modieuze warhoofderij van het ergste soort, maar voor bezuinigingsgeile beleidsmakers een geschenk uit de hemel. Ga maar na. In de drie grote eenheden lost de natuur haar probleem zelf op en de rest kan worden afgeschaft. Die rest ligt vooral op de zandgronden. Juist daar zat de natuur in de knoop met de vervuilende landbouw. En ziedaar, die natuur redt het daar toch niet, zo wil men ons doen geloven. Dat komt wel heel goed uit. Die natuur kunnen we nu dus met een gerust hart aan de boeren geven, zoals staatssecretaris Bleker zo graag wil. En het hinderlijke ammoniakprobleem is dan meteen opgelost.

De ideeën van de megalomanen zijn levensgevaarlijk, erger nog dan die van Bleker en zijn boeren. Dit temeer omdat de boerenoptie naadloos in het neoliberale model kan worden ingebouwd. CDA en VVD worden op hun wenken bediend. De PVV zal alles prachtig vinden, zolang er maar bezuinigd wordt. Ziedaar het perfect afgetimmerde rechtse beleidspakket, gebaseerd op list en bedrog. Laten we hopen dat de Kamer die giftige pil niet gaat slikken.