’Als je klikken beloont, kun je nare kinderen krijgen’

Zijn zus snoept stiekem in bed, verklapt een negenjarige jongen. Wat te doen met de klikspaan?

Ik moet je een geheim vertellen, zegt een jongen (9) gewichtig. Zijn moeder denkt aan een eerste verliefdheid, of een flinke ruzie met jongens van school. Maar de bekentenis van haar zoon betreft zijn oudere zus, van elf jaar: „Zij ligt ’s avonds te snoepen in bed. Dropjes, spekkies, zakken vol.”

Aha, denkt de moeder. Aha. Dus dáárom eet ze ’s avonds zo weinig... Terwijl haar gedachten cirkelen rond haar steels bunkerende dochter, ziet ze het verwachtingsvolle gezicht van haar zoon. ’En?’ drukt dat uit. ’Ben je niet blij met deze informatie? Heb ik dat niet goed gedaan?’

Nou nee, denkt de moeder. Want al vindt ze het fijn dat ze nu van die snoepbuien weet, klikken is natuurlijk niet oké. Of is ze te streng? Wat moet ze eigenlijk met de kennis die de klikspaan haar zojuist heeft aangereikt?

Opvoeddeskundige Sandra Hollander kaatst die vraag meteen terug: „Wat willen deze ouders hun kinderen leren? Hebben ze al een regel over klikken bedacht?” Zo nee, dan is het goed om met de kinderen eens te bespreken wat je doet als je iets ziet wat niet mag.

Luidt het antwoord op die vraag in alle gevallen: ’niet klikken’? Dan kan deze moeder met het snoepverhaal maar één ding doen: niets. Want alleen zo maakt ze haar zoon duidelijk dat het geen zin heeft om zijn zus te verraden, aldus Hollander, die bij het Amsterdamse expertisecentrum SO & T adviezen geeft over opvoedondersteuning.

Is de regel echter: ’Niet klikken, maar wél vertellen over belangrijke of gevaarlijke dingen: brand, ziekte, ongeluk?’ Dan wordt het mogelijk een ander verhaal. Misschien beschouwt de jongen de vreetbuien van zijn zus wel als gevaarlijk en maakt hij zich oprecht zorgen om haar.

Kinderen hebben verschillende motieven om te klikken, zegt Heleen de Hertog, die de Amerikaanse bestseller ’How2talk2kids, broers en zussen zonder rivaliteit’ voor de Nederlandse markt bewerkte. De ’wereldredders’ willen hun omgeving behoeden voor morele misstappen en trekken om die reden aan de bel. Er zijn ook kinderen die klikken om hun broer of zus een hak te zetten, of om goede sier te maken bij hun ouders.

Dergelijk gedrag moet je ontmoedigen, vindt De Hertog. „Want als je klikken beloont, kun je nare, triomfantelijke kinderen krijgen.”

Een handige reactie op een klikkend kind is: „Wat goed dat jíj de regel kent.” Of: „Ik vind het niet fijn als jij mij vertelt wat je zus wel of niet heeft gedaan. Maar als je iets wilt zeggen over wat jij hebt gedaan, dan luister ik graag.”

Rest de vraag: wat te doen met het elfjarige meisje dat muizenhapjes neemt van haar rijst, sla, kipfilet en yoghurt, om ’s avonds haar mond en buik te vullen met stiekeme zoetigheid?

Daarover volgt volgende week meer.