Machtsstrijd om pot geld voor Wadden

Komt het nog goed met het Waddenfonds? De pot geld die ooit bedoeld was voor milieuprojecten in het Waddengebied, lijkt onderdeel te zijn geworden van een machtsstrijd tussen rijk en provincie.

Gisteren schreven de provinciebesturen van Noord-Holland, Friesland en Groningen een brandbrief aan minister Schultz van Haegen (infrastructuur). De provincies krijgen signalen dat het kabinet de afspraken over compensatie voor gaswinning in de Waddenzee ter discussie wil stellen. „Er gaan zelfs geruchten dat het fonds helemaal geschrapt wordt”, zegt gedeputeerde van Friesland Tineke Schokker. Terwijl bij de huidige gasprijs het kabinet dit jaar 10 miljard euro tegemoet kan zien. Er kan dus best wat extra geld naar het fonds, menen de provincies.

Minister Schultz denkt daar anders over. Het huidige kabinet heeft in het regeerakkoord aangekondigd te korten op het fonds. In plaats van 33 miljoen per jaar, stelt het kabinet 28 miljoen beschikbaar voor (natuur)projecten in het Waddengebied. Bovendien wil Schultz nadenken over een nieuw systeem om projecten aan te besteden, want het huidige is niet afdoende. Schultz beloofde deze week aan de Kamer het geld uit het fonds niet te bevriezen. Maar de huidige deadline van 1 april – waarop projectvoorstellen voor het Waddengebied moeten zijn ingediend – wordt voorlopig wel uitgesteld. De minister moet nadenken over hoe het nu verder moet. De oppositiepartijen nemen hier geen genoegen mee en hebben een spoeddebat aangevraagd.

De perikelen zijn niet nieuw. Sinds de oprichting in 2007, heerst er chaos rondom het Waddenfonds. Dat werd in het leven geroepen na advies van de commissie-Meijer in 2005. Die waarschuwde voor de teloorgang van het Waddengebied. Over een periode van twintig jaar beloofde het Rijk een subsidie van 800 miljoen euro, waarvan 120 miljoen is opgegaan aan het afkopen van de kokkelvissers.

Het geld zou besteed worden aan het herstel van natuur. Totdat voormalig Kamerlid Atsma (inmiddels staatssecretaris) voorstelde om 50 procent van het geld uit het fonds te investeren in de economie van het Noorden. De Kamer stemde daarmee in.

Mede door dit besluit is het Waddenfonds een soort grabbelton geworden dat allerhande projecten financiert. Van het herstel van de mosselbanken in de Waddenzee tot het omvormen van een villa in een jeugdherberg. Zelfs voor de salarissen van Vrom-ambtenaren werd 29 miljoen geleend uit het fonds. Hoewel voormalig minister Huizinga aangaf dat het slechts om een boekhoudkundige truc ging en dat het geld allemaal wordt teruggestort, geeft het wel de status aan. Dat er een nieuw systeem moet komen, vindt zowel provincie als Rijk „Maar het kan natuurlijk niet zo zijn dat het Rijk 10 miljard ontvangt uit gasopbrengsten en dat wij daar niets van terugzien”, zegt Schokker.