Jolande

Cynisme en opportunisme zijn de constante waarden waarop het Medusa-vlot van de politiek gewoonlijk drijft. In dit bedrijf hebben partijbelangen en electorale calculaties de plaats van het nationale of algemene belang allang ingenomen.

De vele kabinetscrises, onder de verantwoordelijkheid van premier Balkenende, hebben het onbehagen alleen maar versterkt. Men zag vanaf de tribunes hoe politici hun overtuiging met gretigheid opzij zetten om de vrije loop aan hun strategische berekeningen te geven. Hoe posities werden ingenomen die tegen het belang van het land indruisten en het democratische mechanisme verlamden.

Maar af en toe duikt een streep van licht op aan dit duistere firmament. Een komeet die ons kortstondig een gevoel van hoop kan teruggeven. Ik weet niet of het hemellichaam Jolande Sap aan een eenmalige vlucht bezig is geweest. Of ze niet uit de horizon zal verdwijnen en zich in een woestijn van bitterheid te pletter zal vallen. Maar wat heb ik de laatste dagen van deze politica genoten! Haar uiteenzettingen en interrupties waren kordaat en to the point. Haar eerlijkheid bijna destabiliserend in een wereld die van schijnheiligheid en slinksheid aan elkaar hangt. Anders dan Femke Halsema, haar voorgangster bij GroenLinks, zocht Jolande niet de straal van de tv-camera’s op om zich er koketterend in te wentelen.

Nu wil ik de discussie tussen voor- en tegenstanders van de missie in Kunduz geen nieuw leven inblazen en Jolande Sap voor welk karretje dan ook spannen. Er zijn aan beide kanten geldige en legitieme argumenten om met de hakken in het zand te gaan staan. Maar wat Jolande Sap deed, was niet minder dan een breuk met het cynisme en opportunisme die de Haagse microkosmos kenmerken.

De politieke leider van GroenLinks had met gemak haar overtuiging het stilzwijgen kunnen opleggen. Ze had hiermee de overweldigende steun gekregen van haar eigen achterban en van de publieksopinie, die beide tegen de trainingmissie zijn. Bovendien stond ze op een strategisch kruispunt, wat haar partij niet vaak is gegeven: ze kon dit kabinet, dat ze verfoeit, een eerste en klinkende nederlaag bezorgen door niet met de missie in te stemmen. Sap koos de moeilijkst denkbare weg: die van haar diepe overtuiging. Ze stootte haar verbouwereerde achterban voor het hoofd en liet bewust de kans lopen om de jonge premier zijn eerste pakslaag te bezorgen.

Wereldvreemd en suïcidaal, lees ik nu hier en daar. Groots en ongelooflijk moedig, repliceer ik. Deze politica bezit iets waar we zo vaak om smeken: lef en politieke integriteit. Ik ben geen GroenLinks-aanbidder. En als ik de schuimbekkende woede zie die gisteren op de GL-fora heerste, word ik alleen maar in mijn afkeer van partijpolitiek bevestigd. De roep om de eigen leider een kopje kleiner te maken, had gisteren onmiskenbare PVV-accenten. Wat nou verlichte geesten? GroenLinksers zijn plots blind geworden. Juist op het moment dat een komeet hun hemel verlichtte.