Voedsel was nog nooit zo duur als nu

De prijzen van voedsel in de wereld zijn in december naar een recordhoogte gestegen. Vooral de prijzen van maïs, tarwe en andere granen baren de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) grote zorgen.

Het zijn de prijzen van suiker en vlees die de voedselindex van de FAO naar het hoogste niveau hebben gedreven. De index, waarin 55 producten zijn opgenomen, is gestegen naar 214,7. Het oude record dateert van 2008. Anders dan in dat crisisjaar zijn nu nog weinig voedselrellen uitgebroken. Alleen in Mozambique werd hevig gedemonstreerd toen de prijzen van brood omhoog moesten. Belangrijk verschil met 2008 is dat dit keer de prijzen van kunstmest minder snel zijn gestegen.

De in Rome gevestigde FAO voorspelt geen afkoeling van de markt, eerder wordt een verdere stijging verwacht. Reden voor de bezorgdheid zijn de mogelijk tegenvallende oogsten in Argentinië. De tarweoogst op het noordelijk halfrond kan tegenvallen als de vorst de groei van de aanplant beperkt. De graanoogst moet dit jaar eigenlijk twee procent hoger zijn dan vorig jaar wil aan de vraag voldaan kunnen worden.

Drijvende kracht achter de prijsstijging is de groeiende vraag naar voedsel uit China. Aan de aanbodzijde verteert de wereld nog altijd de tegenvallende oogst door droogte in Rusland van vorig jaar.

De effecten van de wateroverlast in Queensland in Australië zijn nog niet in de cijfers van de FAO opgenomen. Nu al wordt gewaarschuwd dat de productie van suiker de komende twee, drie jaar zal tegenvallen omdat de planten verloren zijn gegaan. De kans op langdurig lagere oogsten is vergroot nu wordt voorspeld dat de regens kunnen aanhouden.

Het is niet alleen kommer en kwel. Recent maakte de VN-organisatie ook de resultaten bekend van een door Nederland betaald programma (9,5 miljoen dollar) in West-Afrika. Door training van boeren is het gebruik van landbouwgif teruggedrongen, zijn de inkomsten verhoogd en hebben boeren meer gewassen verbouwd dan ze gewoon waren. Aan dat programma hebben 100.000 boeren in Mali, Burkina Faso, Benin en Senegal meegedaan.

Uit Mali wordt gemeld dat katoenboeren in 65 dorpen 90 procent minder landbouwgif gebruikten en 400 procent meer organische mest benutten om landdegradatie tegen te gaan. In Burkina Faso zagen katoenboeren hun opbrengsten stijgen. En in Senegal leidde de training tot een verschuiving in de richting van biologische gewasbescherming. Door landbouwgif te mijden komt er meer ruimte voor de teelt van voedsel. De FAO denkt met 30 tot 40 miljoen dollar een half miljoen boeren extra te kunnen onderwijzen. In de eerste fase van het programma werden 2000 onderwijzers aangetrokken.

Duitsland heeft zes miljoen dollar aan de FAO toegezegd voor onder meer de promotie van lokaal geteeld voedsel in een aantal arme landen in Azië en Afrika. De Duitsers geven ook geld voor de promotie van sisal. De plant die benut wordt voor garens gedijt goed in heet en droog gebied. De restanten zijn geschikt als veevoer en meststof. Met dit soort projecten probeert de FAO de beschikbare landbouwgrond beter te benutten waardoor de allerarmsten minder gevoelig worden voor prijsschokken op de voedselmarkt.