Op naar een Amerikaans onderwijssysteem

Presteren, presteren, presteren. Met als gevolg: leerlingen met stress, hoofdpijn, slapeloosheid en anorexia. Dat is het beeld dat de Amerikaanse documentaire ’Race to nowhere’ schetst over het schoolsysteem in dat land.

De film, een hit op scholen in de Verenigde Staten, werd deze week aan een dertigtal leerlingen van het Amsterdams Lyceum vertoond. „Best shockerend”, vindt de 13-jarige Aicha Essamii. „Gelukkig gaat het er hier niet zo heftig aan toe.”

Dat klopt. Toch schuift Nederland in de richting van een Amerikaans systeem, nu staatssecretaris Zijlstra bekend heeft gemaakt dat universiteiten en hogescholen in de toekomst meer mogelijkheden krijgen om studenten te selecteren. Het ligt voor de hand dat het cijfergemiddelde op de middelbare school een belangrijke rol gaat spelen.

Daar is het ook in Amerika allemaal om te doen: op basisschool en middelbare school moeten hoge cijfers worden gehaald. Anders kun je een topuniversiteit wel vergeten.

Zo moet het in Nederland in ieder geval niet worden, zegt de 18-jarige Sophie van de Lande uit 6 vwo. Ze herkent veel uit de documentaire. „Ik wil al jaren graag geneeskunde studeren. Ik heb een dag in een ziekenhuis meegelopen, heb me goed voorbereid. Mijn cijfers voor biologie zijn hoog. Maar mijn gemiddelde is voor alle vakken samen maar een 6,5. Dat leidt tot grote druk, vooral in een toetsperiode. Dan heb ik keelpijn, hoofdpijn, noem maar op.” Wel meer mensen hebben last van hoofdpijn rond toetsperiodes, blijkt na een vraag van Bart van den Velpen van jongerentrainers FC de Krachtpatsers, samen met ABC Onderwijsadviseurs de initiatiefnemers van de vertoning.

Ravi Douma (ook 18) heeft geen fysieke klachten. Toch voelt ook hij druk, maar dan van zijn ouders. „Die zijn allebei leraar en hebben vroeger hoge cijfers gehaald.” Voor hem speelt ook nog iets anders. „Mijn moeder is Surinaams, en die vindt dat ik daarom extra mijn best moet doen. Dat voel ik zelf soms ook. Mensen verwachten niet dat ik het niveau van 6 vwo haal.”

Ravi vindt de door het kabinet geplande selectie aan de poort niet nodig. „We sorteren op de middelbare school al voor, van vmbo tot vwo. Wat is het vwo nog waard, als ze daarna weer gaan selecteren?”