Minder antibiotica in de landbouw, maar hoe snel?

Het terugdringen van het gebruik van antibiotica in de landbouw gaat moeizaam. De belangen van boeren, veeartsen en de farmaceutische industrie zijn groot.

Een stuurgroep onder leiding van CDA-Eerste Kamerlid Jos Werner publiceerde gisteren een rapport met voorstellen om toch een begin te maken. Toenmalig minister van landbouw Verburg vroeg deze groep in april om te bekijken hoe het gebruik van antibiotica met 20 procent kan worden verlaagd in 2011 en 50 procent in 2013. De stuurgroep heeft ’ambitie’, de boeren willen wel, maar hoe snel is nog onduidelijk.

Dat kwistig gebruik van antibiotica een probleem is, is al heel lang duidelijk. De stuurgroep antibiotica-resistentie dierhouderij werd in 2008 opgericht. Werner: „Toen kwamen we niet verder dan de afspraak om het gebruik te stabiliseren. Nu zetten we echt een nieuwe stap.” Werner gaf gisteren aan bij de presentatie van de voorstellen dat de reductie die Verburg voor ogen had een mooi doel is om naar te streven, maar deed geen toezegging.

De agrarische sector is er volgens hem van doordrongen dat de beheersbaarheid van de resistentie hoge prioriteit moet krijgen en dat een deel van de oplossing in de diersector gezocht moet worden. Door gebruik van antibiotica in de landbouw groeit de resistentie bij mensen. Patiënten dragen vaker resistente ziekteverwekkers, de zogeheten MRSA- en ESBL-bacteriën, en die zijn moeilijk te behandelen. MRSA wordt in verband gebracht met de varkenssector, ESBL met pluimvee.

De afgelopen twee jaar daalde het antibioticagebruik met 2 procent. Een reductie van 20 of 50 procent is nog ver weg. De commissie ziet centrale registratie als een methode om het gebruik verder te beperken. Daarvoor is de een databank nodig bij alle dierenartsen, en het streven is om dit voor het einde van dit jaar voor elkaar te hebben.

De databank is omstreden. Alle dierenartsen moeten ervoor betalen terwijl adviesbureau Berenschot eerder berekende dat maar een klein deel van de dierenartsen 80 procent van de antibiotica voorschrijft.

Volgens de stuurgroep gaat het toch goed met dit registratiesysteem: „Op 1 januari is 80 procent van de varkenshouders en dierenartsen in die sector aangesloten.”

Alleen door de manier van werken in de landbouw aan te passen gaat het antibioticagebruik echt omlaag. Volgens de stuurgroep moet de gezondheid van dieren verbeteren zodat het toedienen van antibioticum minder vaak nodig is. Dat kan door goede huisvesting en betere hygiëne, voeding, vaccinatie en de verhoging van de weerstand. Voor boeren die dit nu al goed voor elkaar hebben is dat geen probleem, maar bedrijven die nog veel antibiotica nodig hebben om te voorkomen dat dieren ziek worden, vooral de bio-industrie, willen of kunnen moeilijk investeren in bijvoorbeeld betere huisvesting.

De stuurgroep wil dat een nieuwe Stichting Diergeneesmiddelen-autoriteit (SDa) normen opstelt: wanneer is antibiotica goed en wanneer niet? Dat het preventief behandelen van groepen varkens, dus ook dieren die gezond zijn, moet stoppen, is duidelijk. Maar andere regels laten op zich wachten. Per diersoort moet nog worden bekeken wat het beste is, meent de stuurgroep.