Sinterklaas is er voor iedereen

Zo’n 35.000 fans, journalisten, cameraploegen én de burgemeester van Harderwijk ontvangen Sint vandaag op de kade van het Gelderse Wolderwijd. De goedheiligman staat dit jaar meer in de spotlights dan ooit tevoren.

Economische dip of niet, dit jaar geven we meer geld uit aan Sint-Nicolaas dan ooit tevoren. De detailhandel verwacht na een stagnatie van vorig jaar een lichte stijging van onze uitgaven. „Sinterklaas is belangrijk geworden”, zegt Yvonne Fernhout van Detailhandel Nederland. „Waren we voorheen in december geïnteresseerd in reisjes naar de zon en luxe etentjes, sinds vorig jaar richten we ons steeds meer op vrienden en familie. Het sinterklaasfeest is daar bij uitstek natuurlijk een gelegenheid voor.”

Ter vergelijking: in 2005 gaven we nationaal 350 miljoen euro meer uit aan Sinterklaas, dit jaar is een extra omzet van 465 miljoen euro te verwachten.

De Sint is niet eerder zó populair geweest. ’Kerstman verslaat Sint’ kopten de media nog niet zo lang geleden. Het heerlijk avondje was iets uit vervlogen tijden, onze aandacht en onze euro’s werden bewaard voor Kerst. „Eind jaren tachtig wilde ik graag meer Sinterklaas op televisie, maar ik kreeg destijds geen voet aan de grond. Niemand zat te wachten op de Sint”, vertelt Ajé Boschhuizen. Hij is bedenker en eindredacteur van Het Sinterklaasjournaal.

Het bezoek van de goedheiligman mag dan wel een oeroude Hollandse traditie zijn, op radio en televisie doet Sinterklaas relatief gezien nog maar kort van zich gelden. „Aan het begin van mijn carrière was Sint nauwelijks op televisie, alleen tijdens de intocht. In 1987 kwam Sinterklaas voor het eerst naar Sesamstraat.” Toenmalig eindredacteur Aart Staartjes haalde de Sint naar het kleuterprogramma.

„Pas begin jaren negentig begonnen we met een speciale 5 december uitzending”, zegt Boschhuizen. Daarna duurde het nog bijna tien jaar voordat Sinterklaas meer zendtijd zou krijgen. Toen de publieke omroepen eenmaal gezamenlijk een dagelijks kinderprogramma moesten maken, Zappelin, kreeg Boschhuizen draagvlak voor meer Sint op de buis. Zo ontstond ’Het Sinterklaasjournaal’ met Dieuwertje Blok als presentatrice.

Een jaar eerder was ’De Club van Sinterklaas’, een dagelijkse soapserie, al begonnen bij de commerciële zender Fox Kids en sinds 2005 bij RTL. Op Nickelodeon, de andere concurrent van Zappelin, is voor het tweede seizoen iedere werkdag ’Slot Marsepeinstein’ te bewonderen. Zodoende is nu driemaal daags een sintverhaal te volgen op drie verschillende zenders.

In 2001 begon het Sinterklaasjournaal met slechts 300.000 kijkers, inmiddels volgen dagelijks driemaal zoveel mensen de sint-actualiteiten. De eerste uitzending van deze tiende editie van het journaal is woensdagavond door 912.000 mensen van drie jaar en ouder bekeken. Een kijkersrecord, aldus omroep NTR. Boschhuizen: „In de drie weken voor 5 december ontvangen we gemiddeld zo’n elf- tot twaalfduizend e-mails.”

Dat Sinterklaas populairder is dan ooit, heeft twee oorzaken volgens trendwatcher Christine Boland. „We vinden het weer leuk om dingen voor elkaar te doen, voor elkaar te maken. Met Sinterklaas kan dat zelfs nog veel beter dan met Kerst. Kerstmis heeft niet die traditie.” Daarnaast groeit de behoefte aan gemeenschappelijke tradities. „Hollandse folklore wordt weer in ere hersteld”, zegt Boland. „We zijn op zoek naar dingen die ons houvast bieden. Onze samenleving verandert almaar sneller en dan is het fijn als er ijkpunten zijn waar je op terug kunt vallen.” De typisch Nederlandse sinterklaasviering als ijkpunt dus. „Het is een ’eigen’ traditie die we kunnen koesteren. Halloween, de Kerstman, daar hebben we geen collectief verleden mee”, aldus Boland.

Mischa Kamp, regisseur van ’Het paard van Sinterklaas’ (2005) en ’Waar is het paard van Sinterklaas?’ (2007), herkent dat. „Pepernoten strooien, je schoen zetten, wortel voor het paard. Alleen al de chocoladeletter, die kennen ze in het buitenland niet”, zegt Kamp. Haar beide films waren ieder goed voor een half miljoen bioscoopbezoekers. Vervolgens zijn er nog eens ruim 350.000 dvd’s van de films over de toonbank gegaan. „Bij Sinterklaas komen zoveel typische Nederlandse tradities aan bod. Dat maakt ’Het Paard van Sinterklaas’ ook heel sterk. Het feest wordt bekeken door de ogen van Winky, een meisje uit China. Door haar realiseer je je nog eens extra hoe Nederlands Sinterklaas eigenlijk is.”

’Het paard van Sinterklaas’ was de eerste film in de Nederlandse bioscoop over de sinterklaasviering. Sindsdien is er ieder jaar wel een film met of over de goedheiligman. Als kind woonde Kamp in Amerika, ze is groot gebracht met de Kerstman. Toch zijn de herinneringen aan sinterklaas veel dierbaarder. „Thuis maakten we surprises en gedichten. Bij ieder cadeau schreven we een rijm, over wat zich dat jaar had afgespeeld, als een soort levensles. Sinterklaas vier ik nog steeds met vrienden.”

Dat de viering niet louter een feest voor kinderen is, blijkt ook uit de glossy SINT die deze maanden weer in boekhandels en supermarkten ligt. Marlies Strik is hoofdredacteur van het magazine. Vorig jaar verscheen het blad voor het eerst, met een oplage van 60.000, dit jaar is dat aantal verhoogd naar 70.000. „Wij richten ons met SINT op volwassenen, niet op kinderen. Natuurlijk, er zitten ook een paar pagina’s voor hen tussen, maar dat is toch vooral bedoeld als gebaar naar ouders.”

Anderhalf jaar geleden maakte Strik met uitgeverij BCM een glossy over Michael Jackson. „Dat beviel zo goed, dat we ook een glossy wilde maken over iemand die nog groter is dan Michael Jackson. Dat kan alleen Sinterklaas zijn, grapten we toen. Maar dat werd eigenlijk al heel snel serieus.” Want Sinterklaas betekent feelgood. En daar is veel behoefte aan deze tijd volgens Strik. „Het is een vrolijk feest én het brengt herinneringen aan vroeger naar boven.”

Zelfs het ’Het Sinterklaasjournaal’ is niet alleen bedoeld voor kinderen, maar ook voor hun ouders. Het journaal heeft bovendien een grote schare fans onder studenten. Sinterklaas is volgens eindredacteur Ajé Boschhuizen steeds populairder onder volwassenen: „Iedereen kent Sinterklaas. Hij raakt een nationale zenuw.” Alle recente commotie rondom Dick Maas’ ’Sint’ daargelaten, het feit dat er nu ook een horrorfilm over de goedheiligman draait, is voor Boschhuizen veelzeggend genoeg. „Een horrorfilm als deze werkt pas als Sinterklaas ook echt tot de verbeelding van de kijker spreekt. En bovendien, die publieke verontwaardiging die ontstond, dat gebeurt niet met een film over de Kerstman.”

Heeft Sinterklaas de Kerstman dan eindelijk verslagen? Marlies Strik: „Wij zullen in elk geval geen glossy over de Kerstman maken. Sinterklaas is meer dan genoeg.”