Zorgen over begrijpelijkheid van pensioencontract

Het nieuwe pensioencontract wordt zo ingewikkeld dat werknemers dringend behoefte zullen hebben aan persoonlijk financieel advies. Idealiter bieden werkgevers of vakbonden die hulp. Het pensioen moet een zichtbaarder onderdeel worden van de arbeidsvoorwaarden.

De hoogleraren Theo Nijman en Fieke van der Lecq zijn voorstander van zulk advies. „Werkgevers zouden zich door de kwaliteit van het pensioen kunnen onderscheiden”, zegt Nijman (Universiteit van Tilburg). Zijn Rotterdamse collega Van der Lecq ziet het zo: „Pensioenen horen bij het arbeidsvoorwaardenpakket, net als een fitnessabonnement van de zaak.”

Diverse hoogleraren, politici, pensioenfondsen en consumentenorganisatie Pensioenkijker.nl maken zich zorgen over de begrijpelijkheid van het nieuwe pensioencontract. Slechts 12 procent van de Nederlanders is volledig pensioenbewust, bleek vrijdag uit cijfers van Centiq. Dat moet beter. Zeker nu het pensioen een persoonlijkere verantwoordelijkheid zal worden. Waar pensioenfondsen vroeger nog zeiden: u kunt rustig gaan slapen, moeten mensen in de toekomst rekening gaan houden met een tegenvallende oudedagsvoorziening.

Behalve kariger, wordt het pensioen niet eenvoudiger. Vakbonden pleiten bij het nieuwe pensioencontract voor een gemengde pensioenopbouw van ’harde’ en ’zachte’ rechten. Deelnemers krijgen daarin minder garanties en gaan de risico’s van beleggingen dragen –in positieve en negatieve zin. Hoe kunnen de vele onwetende pensioenspaarders hier beter van doordrongen worden?

„Het fonds – dat door werkgevers en bonden bestuurd wordt – zou een zorgplicht moeten hebben jegens de deelnemer”, zegt Nijman. „Reken de redelijke verwachting voor, maar ook het zwarte scenario.”

Op basis daarvan kan iedereen persoonlijk een pensioenplan maken. Adviesgesprekken voor individuele werknemers worden wel duur, waarschuwt Nijman. „Je zou kunnen beginnen met een aantal basisvragen via internet te stellen.” Maar daarna zou een gesprek met de werknemer en eventuele partner ’ideaal’ zijn.

Als je mensen aan hun lot overlaat, is het volgens Van der Lecq ’niet uitgesloten’ dat er onvoorziene pensioentekorten ontstaan.

Ook consumentenorganisatie Pensioenkijker.nl is enthousiast over het idee. „Niemand kent de persoonlijke situatie van de werknemer zo goed als de werkgever”, zegt Emilie Schols „Als er een pensioenbreuk dreigt door deeltijdwerken bijvoorbeeld, kan de werkgever direct adviseren hoe je dat aanvult.”