Ieder kind wil het liefst normaal zijn

Het kabinet wil fors bezuinigen op speciaal onderwijs en jeugdzorg. Dat zal uiteindelijk veel meer kosten.

Deze week wordt de begroting van Onderwijs in de Tweede Kamer behandeld. Het zou dan ook over speciaal onderwijs moeten gaan. Zeker is dat echter niet. In het regeerakkoord wordt er namelijk geen woord aan gewijd. Maar wie de moeite neemt de financiële bijlage te lezen ziet dat er de komende jaren 300 miljoen wordt bezuinigd op dit type onderwijs. En dat is nog niet alles: het leerwegondersteunend onderwijs en het praktijkonderwijs worden budgettair dicht geschroeid; het achterstandenbeleid wordt met 50 miljoen gekort.

Waarom? Het kabinet zwijgt erover in alle talen. Vermoedelijk is de achterliggende gedachte dat er te veel en steeds meer kinderen niet meer in staat zijn om het reguliere onderwijs te volgen. Inderdaad is dat een serieus probleem. Welk kind wil ’anders’ zijn? En welke ouders willen niet dat hun kind gewoon goed meekomt op school?

Hoe komt het dan dat steeds meer kinderen hulp nodig hebben? Wat is er met hen aan de hand? Ze zijn ziek of gehandicapt, hebben een verstandelijk beperking, vertonen ernstige gedragsproblemen of hebben een psychiatrische stoornis. En niet zelden hebben ze combinaties van deze kenmerken. Voor het Amsterdamse voortgezet onderwijs is het pas uitgezocht: 50 procent van de jongeren met een ’rugzakje’ (extra begeleiding vanuit het speciaal onderwijs, zodat ze op het reguliere onderwijs kunnen blijven) heeft een stoornis in het autistisch spectrum, meer dan een kwart heeft ADHD en nog eens zo’n vijftien procent heeft een angststoornis of is depressief.

Dat er steeds meer kinderen met een stoornis zijn, komt natuurlijk doordat we steeds beter in staat zijn om die stoornissen te herkennen. Vervolgens stellen we ook – terecht – hoge eisen aan het onderwijs en aan startkwalificaties. Dat gaat wringen en dus is een aantal jaren geleden bedacht dat deze kinderen en jongeren extra hulp zouden moeten krijgen. En verdraaid: het werkt!

Een ambulant begeleider helpt de leerling en de school om de jongeren op een ’gewone’ school te houden. Dat lukt vaak wonderwel: leerlingen die van een school voor voortgezet speciaal onderwijs overstappen naar het mbo mét een rugzakje (een ambulant begeleider) zijn succesvoller dan kinderen die vanuit het ’gewone’ vmbo instromen in het mbo.

Dat betekent niet dat we tevreden achterover kunnen leunen. De ambitie moet zijn om voor elk kind passend onderwijs te maken. Door bijvoorbeeld de spankracht van docenten en hun didactische vaardigheden te vergroten. Het speciaal onderwijs wil die kennis graag overdragen. Het kan ook door meer jeugdzorg in te zetten. Want bijvoorbeeld ADHD hoeft niet altijd een probleem te zijn, maar is dat wel heel snel als ouders niet goed in staat zijn structuur te bieden. En dat komt vaak weer omdat ze zelf problemen hebben. Maar helaas, ook op de jeugdzorg wordt 300 miljoen bezuinigd.

Dit kabinet wil en moet bezuinigen. Maar waarom op deze manier, zo zonder visie? Waarom praat men over trampolines maar maakt men valkuilen? Kinderen die in het reguliere onderwijs een pain in the ass zijn voor docenten en medeleerlingen, worden van spijbelaars thuiszitters. Ze zullen geen startkwalificatie behalen en een zeer slecht perspectief hebben op de arbeidsmarkt. Ze zullen afhankelijk worden van een uitkering of erger.

Ik hoop dat een meerderheid van de Kamer zal eisen dat er een samenhangend beleid komt voor kinderen en jongeren in problemen. Versterk de zorgstructuur rond de scholen, rust docenten beter toe, gebruik de expertise van het speciaal onderwijs, leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs, zet jeugdzorg en GGZ in. Dan zal op den duur blijken dat dat goedkoper is! Niet alleen omdat je dan kunt besparen op speciale voorzieningen maar vooral omdat op die manier meer jongeren een positieve bijdrage aan de samenleving zullen geven.

Ella Kalsbeek is bestuursvoorzitter Altra Jeugd en opvoedhulp en speciaal onderwijs