Ceremoniële vorst is de oplossing voor een onbekend probleem

De PvdA-fractie in de Tweede Kamer is bereid samen met de PVV te gaan werken aan een initiatiefwetsvoorstel, dat bepaalt dat het staatshoofd niet langer deel uitmaakt van de regering.

Daarmee begint iets van een Kamermeerderheid te ontstaan die zo het koningschap wil ’moderniseren’. Zelfs de geringste schijn van politieke invloed van het staatshoofd moet uitgesloten worden, stelde de PvdA deze week in een debat met premier Rutte.

De vraag is wat de PvdA nu precies denkt op te lossen door het staatshoofd uit de regering te verwijderen, maar wel de ministeriële verantwoordelijkheid voor het doen en laten van het staatshoofd te handhaven. Juist die ministeriële verantwoordelijkheid zorgt ervoor dat er de facto nu al geen politieke invloed kan zijn: de minster is er zelf bij als hij onder druk gezet wordt door de koningin, en is zelf verantwoordelijk als hij zich gevoelig toont voor die druk.

Bij een louter ceremonieel koningschap past de ministeriële verantwoordelijkheid niet. De PvdA lijkt twee systemen ineen te willen schuiven, zonder naar de meer principiële kanten te kijken. Weliswaar bestaat iets dergelijks in België, maar dat systeem heeft de invloed van het staatshoofd op de politiek niet verminderd.

De wens van in ieder geval een deel van de Kamer om nu echt werk te maken van een zuiver ceremonieel koningschap lijkt ingegeven door de formatie van afgelopen zomer. De koningin zou zich te zeer hebben bemoeid met de inhoud van de formatie.

Als dat al zo zou zijn, dan wordt een wel heel ingewikkelde weg bewandeld voor iets dat de Kamer nu al zelf in alle vrijheid kan regelen en waarbij het staatshoofd op afstand gehouden kan worden.

Voor de zomer nog veranderde de Kamer haar eigen reglement van orde, zodat meteen na de verkiezingen gedebatteerd kon worden over de gevolgen van de uitslag en de aanwijzing van een informateur. Door de grote verdeeldheid van de Kamer is het daar na 9 juni niet van gekomen.

De politieke opportuniteit zorgt ervoor dat het staatshoofd een rol heeft in een kabinetsformatie, niet het feit dat hij of zij lid is van de regering. En zo lang Nederland het nog wenselijk vindt een erfelijk koningschap te hebben, is de huidige oplossing (een staatshoofd dat lid is van de regering, onder ministeriële verantwoordelijkheid) helemaal zo slecht nog niet.