Nederlandse overheid steeds geslotener

Nederland loopt graag te koop met zijn democratische bestuursvorm en 'open' regering, maar de laatste jaren krijgt de burger juist steeds minder inzicht in de politieke en bestuurlijke besluitvorming.

Dat beeld komt naar voren in een documentaire over de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob), gemaakt door Wob-deskundige Brenno de Winter en cineast Sebastiaan ter Burg.

Volgens GroenLinks-Kamerlid Mariko Peters liep ons land eind vorige eeuw misschien voorop wat de openbaarheid van bestuur betreft, "maar inmiddels zijn we een landje geworden met een geheimzinnige bestuurderscultuur."

Er is een wet, de Wob, die openbaarheid moet stimuleren. Wob-specialist Roger Vleugels meent echter dat het omgekeerde nu het geval is. De overheid zoekt alle randen van de wet op en probeert, soms op heel oneigenlijke manier, uitzonderingsbepalingen te gebruiken om juist geen openheid te hoeven te betrachten. Een recente wijziging van de wet geeft de overheid ook nog eens veel meer tijd voor het beantwoorden van vragen. Tegen de tijd dat de informatie verstrekt wordt, is zijn dan mogelijk al niet meer relevant. Een journalist of andere burger die informatie zoekt moet zich volgens Vleugels zó vergaand in de wet verdiepen om nog een kans te maken tegenover de ambtenaren, dat het in de praktijk steeds moeilijker wordt om nog stukken over overheidsbeleid te achterhalen.

Nederland heeft naar buiten toe de afgelopen jaren een heel ander beeld geschetst van de bestuurlijke openheid. Zo heeft Den Haag een voorstel voor een nieuwe, Europese Wob op papier gezet die veel meer transparantie zou moeten opleveren. Het voorstel is in het Noorse Tromso besproken en het 'Verdrag van Tromso' is inmiddels door veel landen overgenomen. Nederland zelf heeft het eigen verdrag echter nog niet ondertekend. 'Genant', aldus Europarlementariër Marietje Schaake van D66.

Woberator, de documentaire from Brenno de Winter on Vimeo.