Deetman schenkt klare wijn over falen hulp aan slachtoffers misbruik

De commissie-Deetman spreekt in haar eerste advies over hulpverlening aan slachtoffers van seksueel misbruik in de rooms-katholieke kerk klare taal en spaart haar opdrachtgevers niet. De commissie kreeg na haar installatie te maken met scepsis en wantrouwen omdat zij in het leven was geroepen door kerkelijke instellingen zelf, met name de Nederlandse Bisschoppenconferentie. Door de bisschoppen ingesteld, zal de commissie eerder de doofpot zoeken dan de klok luiden, zeiden critici.

Die critici heeft Deetman met de presentatie van zijn eerste advies van repliek gediend. Zijn commissie komt tot harde conclusies over het functioneren (en falen) van de kerkelijke hulpverlening aan slachtoffers van seksueel misbruik. De betrokken instelling, Hulp & Recht, was van goede wil, maar kon de snel groeiende stroom van meldingen van misbruik niet aan. En een adequate reactie van het bestuur van Hulp & Recht bleef daarop uit.

De commissie-Deetman heeft voorstellen op tafel gelegd voor verbetering. Er zou een nieuwe organisatie opgezet moeten worden, met een meldpunt voor gevallen van misbruik, expertise voor hulpverlening aan slachtoffers, en heldere procedures voor het behandelen van klachten en het doen van aangifte. De commissie heeft zich afgevraagd of die opvolger van Hulp & Recht los van de kerk zou moeten staan. Daar wordt in het advies echter niet voor gekozen.

Dat zal ongetwijfeld de reactie oproepen dat de bisschoppen zeggenschap houden, dat de slager dus zijn eigen vlees keurt. Maar volgens Deetman zou een nieuwe organisatie los van de kerk veel tijdverlies opleveren in de behandeling van bijna 1800 meldingen die er al zijn. Bovendien moeten instellingen en organisaties zelf de verantwoordelijkheid nemen voor hun handelen. Het is niet aan de slager om zijn eigen vlees te keuren, maar hij moet wel instaan voor de kwaliteit ervan.

De keuze die de commissie-Deetman hierin maakt is zuiverder dan de roep van GroenLinks om een hoorzitting en een onafhankelijke waarheidscommissie. Dat voorstel is ongetwijfeld goed bedoeld, maar het is onduidelijk wat de Tweede Kamer met de resultaten daarvan zou (kunnen) doen.

De rooms-katholieke kerk is de eerstverantwoordelijke voor het onderzoeken van gevallen van misbruik en hulp aan de slachtoffers daarvan. Dat de kerk in deze heeft gefaald, is duidelijk. Maar zij zal dat zelf moeten herstellen.