’Veilig medicijngebruik is taak apotheker’

Krijgt de thuiszorg een nieuwe cliënt, dan kijkt de dienstdoende medewerker even in zijn medicijnkastje en maakt zo een lijstje van de pillen die hij slikt. Fout. Apothekers moeten zo’n medicatielijst standaard aanleveren.

Apothekers en zorgverzekeraars doen te weinig aan begeleiding van ouderen die veel geneesmiddelen gebruiken, vinden patiëntenorganisaties NPCF en CG-Raad. Ze willen dat apothekers de kwaliteit van hun zorg de komende vijf jaar verbeteren. „Overheid en verzekeraars moeten niet alleen aandacht hebben voor de prijzen van geneesmiddelen”, aldus de NPCF.

De organisaties hebben een wensenlijst opgesteld. Ze pleiten voor een toegankelijk netwerk van openbare apotheken. Apothekers moeten patiënten helpen omgaan met een chronische ziekte, ze moeten medicatieoverzichten maken, extra aandacht geven aan patiënten bij ontslag uit het ziekenhuis en ouderen begeleiden die veel geneesmiddelen slikken.

NPCF en de Chronisch zieken- en Gehandicaptenraad hebben de Hogeschool Utrecht een verkennend onderzoek laten doen in 100 apotheken. Daaruit bleek dat apotheken en verzekeraars nog weinig succesvolle, vernieuwende projecten hebben opgezet. Beide organisaties vinden het zorgelijk dat initiatieven om de dienstverlening van apotheken te verbeteren maar niet van de grond komen.

Eerder dit jaar bleek uit een onderzoek van de Inspectie voor de Gezondheidszorg dat de ’medicatieveiligheid’ voor kwetsbare groepen in de langdurige zorg en de thuiszorg onvoldoende is gewaarborgd. Vermijdbare fouten door verkeerd medicijngebruik leiden tot ongeveer 16.000 acute ziekenhuisopnamen per jaar, bleek al in 2006 uit onderzoek.

De inspectie bezocht tussen mei 2009 en maart dit jaar 208 instellingen voor langdurige zorg en thuiszorg. Vooral bij de thuiszorginstellingen schortte er veel aan de veiligheidsprocedures rond geneesmiddelen. De inspectie concludeerde dat de thuiszorg ’geen degelijke basis biedt voor verantwoorde hulp bij medicatie thuis’. Thuiszorgorganisaties zijn zich vaak niet bewust van de risico’s rond toediening van geneesmiddelen, aldus het rapport.

Medewerkers van thuiszorginstellingen maken vaak zelf een medicatielijst op basis van de geneesmiddelen die ze bij de cliënt thuis aantreffen. Die lijstjes zijn vaak niet compleet en bovendien slecht leesbaar. De meeste thuiszorgorganisaties laten het thuis afleveren van geneesmiddelen niet door een collega controleren. Vaak is de procedure voor farmaceutische zorg niet beschreven en hebben organisaties niemand die de farmaceutische zorg coördineert.

De inspectie wil dat de thuiszorg voor 2012 schriftelijke afspraken maakt met huisartsen en apothekers over het farmaceutische proces. Op regionaal niveau moeten de drie partijen gaan samenwerken.

De twee patiëntenorganisaties willen snellere stappen. Zij vragen minister Schippers (volksgezondheid) in haar beleid rekening te houden met hun wensen. „In de keten van voorschrijven tot gebruik, moet de patiënten het passende geneesmiddel krijgen en dat middel op de juiste wijze gebruiken. Het is belangrijk dat er in die keten verbetering komt”, schrijven ze aan de minister.

Stimuleer apothekers om extra zorg aan bijzondere groepen te geven, bepleiten de organisaties. „In de betaling ligt nu het accent op vergoeding van verstrekte recepten. Wij willen dat er financiële prikkels worden gegeven aan apothekers om te werken aan verbetering van de kwaliteit van zorg aan mensen met chronische aandoeningen en kwetsbare ouderen.”

Schippers heeft al aangekondigd dat ze 2012 een nieuw systeem voor de financiering van de farmaceutische zorg in Nederland invoert. Dan worden ook de tarieven voor de dienstverlening door apotheken vrijgegeven.

Het moment waarop de patiëntenorganisaties hun kritiek uiten op het gebrek aan vernieuwingen in de farmaceutische sector, is opmerkelijk. Juist volgende week voeren de apothekers landelijk actie ’voor de medicatieveiligheid in Nederland’. Ze zeggen dat ze die veiligheid niet langer kunnen garanderen.

Met posters, flyers en een handtekeningenactie willen de apothekers de druk opvoeren voor een hogere vergoeding per afgeleverd recept. De apothekers stellen dat hun zorg- en dienstverlening in het gedrang komt doordat het recepttarief al jaren te laag is.

De prijzen van veel geneesmiddelen zijn de afgelopen jaren spectaculair gedaald, waardoor apothekers hun inkoopvoordelen zagen verdampen. Daarop heeft de sector onder meer bezuinigd op het personeel. Dit heeft geleid tot ’een onacceptabele verschraling van de apotheekzorg’, aldus de koepelorganisatie KNMP.

Volgens de Vereniging van Jonge Apothekers worden apothekers momenteel niet beloond voor de zorgtaken die ze leveren, maar alleen voor het ’verstrekken van het doosje’. „Door de bezuinigingen zal de apotheek haar dienstverlening sterk moeten beperken tot die handelingen die betaald worden door de zorgverzekeraar”, aldus de VJA gisteren in een persbericht.