Opbouw van pensioen verlaagd

Langer leven leidt tot langer doorwerken. Pensioenfonds Zorg en Welzijn neemt als eerste pensioenfonds, en voor het eerst in zijn geschiedenis, het besluit om de pensioenopbouw per jaar te verlagen. Willen werknemers in de zorg dezelfde uitkering overhouden, dan moeten ze langer doorwerken.

Zorg en Welzijn doet alvast een voorzet voor een nieuw pensioencontract. De koepels van werkgevers en vakbonden zijn ondertussen al maanden bezig voor alle sectoren zo’n contract op te stellen. Toch wordt dat voor Kerstmis niet meer verwacht. Het nieuwe contract moet bestand zijn tegen de kosten van de gestegen levensverwachting en de geringere economische groei.

Terwijl sociale partners doorpraten, doet Pensioenfonds Zorg en Welzijn alvast een voorzet. Geen makkelijke, want de oplossing bestaat eruit dat zorgpersoneel vier tot zeven maanden langer moet doorwerken om recht te houden op hetzelfde pensioen. „Er is geen andere mogelijkheid”, zegt een woordvoerder, „Ieder jaar dat we langer wachten, worden de problemen groter.”

Over 2011 bouwen werkende deelnemers aan het fonds 1,95 procent van hun totale pensioen op. Dat was over de voorgaande jaren 2,05 procent. De lagere opbouw van 0,1 procent betekent vier maanden langer doorwerken voor huidig zorgpersoneel, en zeven maanden voor nieuwkomers in de zorg, om hetzelfde pensioen te krijgen als nu.

Bij Pensioenfonds Zorg en Welzijn zijn 2,1 miljoen mensen aangesloten. Wordt bij dit fonds nu de grote angst van ieder pensioenfonds werkelijkheid, namelijk dat het de uitkering moet korten?

Niet helemaal. Het verschil met korten is dat die ingreep achteraf plaatsvindt, terwijl verlaagde opbouw van pensioenrechten vooraf wordt aangekondigd. Dat schept meer duidelijkheid, zodat mensen zelf nog kunnen bijsparen. Een ander verschil is dat korten geldt voor werkenden en gepensioneerden, terwijl verlaagde opbouw alleen geldt voor wie nu werkt.

De werkenden hebben zich in het pensioenfondsbestuur niet massaal tegen de maatregel gekeerd. Vakbond Abvakabo FNV was de enige die tegenstemde. De bond is het er niet mee eens dat zorgpersoneel via een omweg aangespoord wordt om langer door te werken. „Banen in de zorg behoren immers tot de zware beroepen”, zegt een woordvoerder. „Wij verzetten ons ertegen dat hun pensioenleeftijd omhoog gaat.”

Zorgpersoneel gaat nu gemiddeld op 62-jarige leeftijd met pensioen. Dat komt door vut- en prepensioenregelingen, en de mogelijkheid van een flexpensioen. Iedereen kan er al voor zijn 65-ste uit, maar dan wel tegen een lagere uitkering. Dat blijft mogelijk, maar de uitkering zal in de toekomst nog lager uitpakken.

Abvakabo maakt de kanttekening dat het zover nog niet is: „Voorlopig geldt deze maatregel alleen voor 2011.” Pensioenfonds Zorg en Welzijn wil nog niet vooruitlopen op de vraag wat er in de jaren daarna gebeurt. Maar dat de pensioenopbouw van 1,95 procent per jaar dan weer verhoogd zal worden naar 2,05 procent, lijkt onwaarschijnlijk.

De eerste concrete stap naar versobering van het pensioen is gezet.