Ook wie de vogel beschermt, wordt beschoten

Duizenden trekvogels worden jaarlijks op Malta beschoten. Vrijwilligers pogen dat te voorkomen. Vogelbescherming Nederland helpt daarbij.

Grote groepen trekvogels, waarvan vele afkomstig uit Nederland, komen op dit moment aan op Malta om even uit te rusten tijdens hun lange reis richting het zuiden. Op het eiland wacht hen echter geen warm welkom. Jagers schieten de beesten met duizenden uit de lucht, zonder op te letten of het om bedreigde soorten gaat.

Vogelbeschermers die hiertegen in actie komen, worden bedreigd en in elkaar geslagen, stelt Luc Hoogenstein van Vogelbescherming Nederland. Vorige week hebben jagers een groep van 22 lepelaars beschoten. Vrijwillige vogelbeschermers denken dat daarbij elf lepelaars zijn gedood.

„Stel je voor: je bent een vogel en na een barre tocht over zee zie je eindelijk een rotseilandje waar je even kunt rusten. Maar voordat je geland bent, heb je al tien kogels moeten ontwijken. Denk je een veilige plek te hebben gevonden, dan blijken er netten te staan waar ze je in vangen.” Hoogenstein schetst het harde leven van trekvogels die Malta aandoen. Hij staat in nauw contact met BirdLife Malta, de Maltese vogelbescherming die probeert de jacht aan te pakken. Komend voorjaar gaat hij er naar toe, als de trekvogels weer terugvliegen.

De Maltese vogelbescherming wordt ook nu, tijdens de najaarstrek geholpen door vrijwilligers. Uit wel tien landen, waaronder Nederland. Hoogenstein: „Dat zijn mensen met hart voor de zaak. Zij staan in het veld op plekken waar veel vogels landen. Ze tellen de dieren, maar vooral weerhoudt hun aanwezigheid jagers ervan de vogels neer te schieten.”

Volgens Hoogenstein geven de jagers zich niet zomaar gewonnen. „Soms gaan ze de confrontatie aan met de beschermers. En dat liegt er niet om. Afgelopen voorjaar hebben jagers een auto van BirdLife-medewerkers bekogeld met grote stenen. In het verleden zijn vogelbeschermers wel beschoten. Ze moesten duiken om niet te worden geraakt door hagel.”

Malta maakt deel uit van de Europese Unie en moet zich houden aan de wetgeving op het gebied van vogelbescherming. Maar de EU gedoogt de jacht op het eiland. Er zijn wel regels opgesteld met de bedoeling de jacht te beperken. Zo is er een lijst van 32 soorten die jagers tijdens de herfstjacht mogen doden. „Maar die jagers hebben geen enkele vogelkennis”, zegt Hoogenstein. „Of misschien hebben ze die wel maar dan gebruiken ze die niet. Roofvogels, watervogels, steltlopers, weidevogels zoals kieviten en kleine zangvogeltjes: ze schieten gewoon alles uit de lucht wat langskomt.”

Naar schatting zijn er zo’n 15.000 jagers actief op Malta. Volgens BirdLife Malta hoort het bij de cultuur van een klein deel van de bevolking op het eiland dat jonge mannen zich bewijzen door op vogels te jagen. Hoogenstein is niet erg te spreken over dit machogedrag. „Het is toch absurd, dat je dat nodig hebt om te bewijzen dat je een man bent!”

Het is voor de Vogelbescherming frustrerend om te zien dat op Malta vogels worden doodgeschoten, die de vereniging in Nederland probeert te behouden. Hoogenstein: „Neem de zomertortel. In Nederland holt die in aantal achteruit, maar op Malta is het één van de twee soorten waarvan er 7500 mogen worden geschoten. De EU heeft daar toestemming voor gegeven op voorwaarde dat de gevelde vogels geteld en geregistreerd worden. Volgens mij gebeurt dat helemaal niet. Zo blijft het aantal geregistreerde gedode zomertortels ver onder de 7500 en kan Malta zeggen: ’We doen ons best. We hebben zelfs minder zomertortels geschoten dan we zouden mogen’. Dan vraag je je af waarom wij deze vogels in Nederland proberen te beschermen.”

De politie op Malta probeert de illegale jacht op beschermde vogels en de geweldsincidenten aan te pakken, maar heeft te weinig capaciteit om de problemen op te lossen. Afgelopen voorjaar maakten de jagers het de politie wel heel gemakkelijk. „Twee mannen hadden vrijwilligers van BirdLife Malta bedreigd met een geweer, in elkaar geslagen en de videocamera van één van de vrijwilligers meegenomen. De camera werd later bij de politie ingeleverd. Het opgenomen materiaal was gewist maar eenvoudig terug te halen. Het incident bleek helemaal opgenomen te zijn. De camera had ook opgenomen hoe de mannen in de auto discussieerden over waar ze het geweer moesten verbergen voor de politie. Kort daarna zijn ze gearresteerd.”