’Ik sluit op termijn een fusie niet uit’

De leiderswissel in GroenLinks werd maandenlang voorbereid, verbazingwekkend goed geheimgehouden en leverde jongstleden vrijdag politiek spektakel op, compleet met nu al historische foto’s van Femke Halsema en Jolande Sap in de sneeuwjacht buiten het Kamergebouw.

De dag erna vertelt Sap waarom de koers van de partij hetzelfde zal blijven. Al legt zij wel, meer dan Halsema deed, de nadruk op sociaal-economische thema’s en de noodzaak van linkse samenwerking.

Sap lijkt met twee jaar ervaring als Kamerlid een nieuwkomer die het roer bij de partij overneemt, maar dat is betrekkelijk. Ze is langer lid van GroenLinks – sinds 1993 – dan Halsema, die pas in 1997 vanuit de PvdA kwam overstappen. In hun afgelopen gesprekken over de wisseling van de wacht hoefde er dan ook niet ingewikkeld te worden gedaan over het huidige gedachtengoed van GroenLinks. Daaraan leverde de econome al lang een bijdrage, in allerlei partijwerkgroepen op de achtergrond.

Sap: „De richting waaraan ik heb bijgedragen zet ik voort. Ik voel me thuis bij de huidige vrijzinnige, groene en progressieve koers van GroenLinks. Femke is criminoloog, ik econoom, dus er zullen wel wat accentverschillen zijn in de presentatie. Maar we houden vast aan onze huidige idealen over de modernisering van de economie, want je ziet dat steeds meer mensen buiten de traditionele verzorgingsstaat vallen”.

U sprak maandenlang samen met Halsema over de wissel. Moest het partijbestuur zich er niet mee bemoeien?

Jolande Sap: „De fractie gaat nu eenmaal over het fractievoorzitterschap. Maar het is echt niet zo dat wij dit met z’n tweeën in eenzaamheid hebben voorbereid, hoor. Het fractiebestuur was erbij betrokken, ook de partijvoorzitter wist er van. Ik heb me bereid verklaard bij nieuwe Tweede Kamerverkiezingen de lijsttrekker te worden, maar dat blijft natuurlijk een keuze van het partijcongres.”

Waar denkt u nieuwe kiezers vandaan te halen om uw partij groter te maken?

„Het wordt hoog tijd dat progressief Nederland zich gaat versterken. GroenLinks wil natuurlijk winnen, maar ik haal liever kiezers bij bijvoorbeeld het CDA weg dan bij de vrienden van de PvdA. We moeten vormen van linkse samenwerking zoeken. We moeten met sociale, progressieve partijen als D66 en PvdA de koppen bij elkaar steken om daarna progressief links als geheel sterker te maken.”

Dat horen we al langer, maar wat wilt u dan concreet doen voor die linkse samenwerking?

„Op korte termijn vind ik dat we in debatten een gezamenlijke vuist moeten maken. Op de langere termijn zou ik een stembusakkoord voor verkiezingen wensen, zodat kiezers van tevoren weten wat ze kunnen verwachten als ze op één van die partijen stemmen. Het Progressief Akkoord van 1972 is lang geleden, maar zoiets wordt wel weer eens nodig.

„Of ik een echte fusie tussen progressief linkse partijen zou willen? Dat is een lang proces. Maar GroenLinks komt voort uit een fusie, dus wij hebben daar geen principiële afkeer van. Wij willen progressieve samenwerking en als dat bevalt, is fusie een weg die je niet uitsluit.”

Ook samenwerking met de SP?

„Bij een meer structurele samenwerking heb ik het over D66 en de PvdA, over echte politieke vrienden. De verschillen met de SP zijn in een aantal opzichten erg groot. Bovendien is de SP belangrijk, omdat er ook behoefte blijft aan een conservatieve sociale stroming. We moeten op links niet proberen met de conservatievere SP erbij een grijs links compromis te maken. De SP kan kiezers rechts van de VVD bij de PVV wegtrekken. GroenLinks, D66 en PvdA kunnen meer de vrijzinnige, progressieve kiezers uit het politieke midden aantrekken.”

Waarom werd u ooit lid van GroenLinks?

„Het was gewoon helemaal mijn partij. Ik maakte me altijd druk over onrechtvaardigheid, maar vond dat mensen zélf daarbij aan zet zijn. Dat ze zelf hun kansen moeten grijpen. Het is een emancipatiepartij bij uitstek. Plus dat ik als econoom de duurzame economie belangrijk vind.”

Klaar voor de campagne voor de Statenverkiezingen, daarop volgen de belangrijke verkiezing van de Eerste Kamer en misschien wel daarna de val van het kabinet?

„De kiezers moeten komen stemmen, het is belangrijker dan ooit. Willen ze dat Rutte met zijn beleid door kan gaan of niet? Ik zeg: breng een progressieve stem uit. Liefst op ons. Mijn inzet is dat we gesprekken voeren met D66 en de PvdA voor die campagne. Pechtold en Cohen zijn de eersten die ik ga bellen. Ik heb natuurlijk nog wel wat vertrouwen bij hen te winnen. Maar er is al veel contact over en weer. Dat zal ik voortzetten.”