’Mohammed at niet meer dan eenmaal per week vlees’

De leren van Rudolf Steiner en de profeet Mohammed vertonen opvallende overeenkomsten waar het gaat over de zorg voor natuur en milieu, ontdekte Hendrik Jan Bakker. De antroposofisch opgevoede islamitische bekeerling heeft een missie: moslims milieubewustzijn bijbrengen.

’Het is mijn missie om Nederlandse moslims milieubewustzijn bij te brengen”, zegt Hendrik Jan Bakker (43). De Haagse islamitische bekeerling, opgegroeid in een antroposofisch milieu, richtte samen met een andere bekeerling en twee geboren moslims in januari de Stichting Groene Moslims op. Hij houdt al twee jaar een website bij met artikelen over de islam en thema’s als duurzaamheid, dierenwelzijn, biologische landbouw en voeding.

Aan milieubewustzijn schort het volgens hem nogal bij zijn islamitische landgenoten. „De meeste moslims zijn hier gekomen als immigranten met weinig scholing. De ouders werken zich kapot, de kinderen gaan studeren en kopen, zodra ze een baan hebben, als eerste een dure auto. Ze laten zich er graag op voorstaan moslim te zijn, maar dat besef gaat niet zo diep dat ze hun verantwoordelijkheid nemen voor de wereld om hen heen.”

Met de activiteiten van zijn stichting hoopt Bakker daarin verandering te brengen. De stichting is nog bescheiden, telt ongeveer honderd, veelal hoger opgeleide belangstellenden – voor de helft moslim van wie weer de helft bekeerling. „De niet-moslims zijn mensen met belangstelling voor de multiculturele samenleving en mosliminitiatieven daarin”, denkt Bakker. „Ze vinden het interessant om te zien hoe wij omgaan met deze onderwerpen en wat we doen.” De website van zijn stichting (www.groenemoslims.nl) telde dit jaar tot nu toe 44.249 hits en 3.444 unieke bezoekers, tegen 14.000 hits en ruim 2500 unieke bezoekers in 2009.

Af en toe geeft Bakker lezingen over natuur, milieu en duurzaamheid voor islamitische studentenverenigingen. „Ik ben bij studenten in Leiden, Nijmegen en Wageningen geweest. In een moskee in Sittard heb ik met een jongerengroep gesproken, die wordt geleid door een bekeerling die deze aspecten binnen de islam ook belangrijk vindt.”

Behalve met voorlichting via lezingen houdt de stichting zich concreet bezig met de vleesconsumptie onder moslims. „Een moslim kan op dit moment in Nederland geen biologisch vlees eten. Islamitische slagers verkopen het niet, omdat ze het te duur vinden en bang zijn dat niemand het koopt. En bij de biologische slager mogen moslims niet kopen, omdat het vlees daar niet halal is – niet geslacht volgens de islamitische regels.”

Omdat er dus geen reguliere wegen voor zijn, bestelt Bakker cum suis nu een paar keer per jaar zelf een aantal lammeren bij een biologische boer, die vervolgens op islamitische wijze in het slachthuis worden geslacht. „Ik heb dan de vriezer vol met een in grote stukken gesneden heel lam van een kilo of twintig.” Op de website van de groene moslims kunnen belangstellenden zich tot een week voor de slachtdatum inschrijven voor een lam. „De bestelmogelijkheid heb ik nu weer even van de website gehaald”, zegt Bakker, „want er is net vorige week vrijdag geslacht, vijf lammeren. In december zet ik het er weer op, dan wordt er opnieuw geslacht en kan er dus weer worden besteld.”

Op deze manier probeert Bakker met zijn stichting een beetje markt te creëren voor biologisch halal vlees. „Omdat het niet bestaat, zijn we het maar zelf gaan organiseren. Inmiddels hebben we ook contact gelegd met een EKO-gecertificeerde kippenboer. We hebben eenmaal op proef van hem afgenomen. Een van ons kan kippen slachten en dat mochten we op het erf van de boerderij doen.”

Als je een bestand zou hebben van – zeg honderd – mensen die belangstelling hebben voor biologisch vlees, dan kan het commercieel wel interessant worden voor een slager, denkt Bakker. „Die kan dan van de lammeren die we zelf kopen en laten slachten, nette stukjes vlees maken. Maar wil je één miljoen moslims biologisch laten eten, dan kun je dat natuurlijk niet zo doen. Daarom willen wij ernaartoe werken dat op den duur commerciële partijen biologisch halal vlees op de markt gaan brengen.”

Inspiratie voor zijn missie om het milieubewustzijn van moslims te vergroten, vindt de groene moslim zowel in de Koran als in de antroposofie – de leer van Rudolf Steiner, die de basis heeft gelegd voor de biologisch- dynamische landbouw. Met de antroposofie is hij opgegroeid: Bakker bezocht de Vrije school en was lid van de Christengemeenschap, een geloofsgemeenschap geïnspireerd door de antroposofie. Rond zijn zestiende voelde hij daar geen binding meer mee, maar veel van de antroposofische principes bleven hem bij.

Tien jaar later ontmoette hij in Indonesië zijn huidige vrouw, een moslima. Ze vroeg hem of hij moslim wilde worden, en na een jaar lezen en met mensen praten zei hij ja. „Veel in de islam sprak mij aan en riep herkenning in mij op. Zo lijken het antroposofische wereldbeeld en het islamitische veel op elkaar. Beide gaan ervan uit dat er wezens uit een geestelijke wereld om ons mensen heen zijn en leiding geven. De islamitische taal staat mij ook meer aan dan de christelijke. In een katholieke kerk heb je altijd een priester nodig als bemiddelaar om in contact met God te komen, en je te vergeven. In de islam doe je dat zelf, ben je je eigen priester en ben je zelf verantwoordelijk voor je handelen.”

Lezend in de Koran en de Hadith -– uitspraken van de profeet die mede de basis vormen voor de sharia, het islamitisch recht – stuitte Bakker opnieuw op overeenkomsten met de antroposofische levensfilosofie. Hij kwam er ’heel mooie’ teksten en voorschriften in tegen over natuur, milieu en dierenwelzijn, die ook in de biologische en biologisch-dynamische landbouw een belangrijke rol spelen. Dat dieren een goede behandeling moeten krijgen bijvoorbeeld, en ruimte en gezond voedsel. Dat plant en dier geen gebruiksvoorwerpen zijn waarmee we naar believen kunnen doen wat we willen, maar door God geschapen wezens die ons respect verdienen. En ook de opdracht aan mensen om geen schade aan te richten, de bodem niet uit te putten maar de grond te verbeteren voor volgende generaties.

Op grond van dergelijke teksten raakte Bakker er onder meer van overtuigd dat het biologische aspect van veehouderij meer recht doet aan de Koran dan de wijze van slachten. „Maar bij de meeste moslims moet ik – zeker nu nog – niet aankomen met dit verhaal. Er is sowieso in moslimlanden, net als bij Europese moslims, geen sterke milieubeweging. En iets heet al heel gauw halal. Men is weinig kritisch en er is weinig controle op. Volgens de Koran mag je vlees eten, maar iedere dag is niet de bedoeling. Volgens de overlevering at de profeet Mohammed niet meer dan eenmaal per week vlees.”

Toen Bakker drie jaar geleden een lezing bijwoonde van de Vriendenkring Sekem in Nederland, vielen alle puzzelstukjes van zijn zoektocht in elkaar. Sekem is een biologisch-dynamisch landbouwproject van de Egyptenaar Ibrahim Abouleish in de woestijn van Egypte. Zoals Bakker vanuit de antroposofie de verbindingen met de islam ontdekte, ontdekte Abouleish als moslim de antroposofie.

Het voorbeeld van de Egyptenaar is voor Bakker een ongelooflijke inspiratiebron. „Hij zag hoe triest en armoedig Egypte er bij lag, en wilde helpen. Nadenkend over wat hij dan kon doen, besloot hij een landbouwproject te starten op basis van biologisch-dynamische principes. Hij zag ook het falen van kunstmest, de totale uitputting van de grond die veelvuldig gebruik daarvan tot gevolg heeft, en wist dat je met composteren een veel beter resultaat bereikt. Abouleish kocht expres het meest armzalige stuk grond dat hij kon vinden, maar wel met aanwezigheid van water. Hij plantte er bomen, die stikstof in de aarde brengen en ging composteren. Nu, dertig jaar later, is dat arme stukje grond omgetoverd tot een paradijstuin.”

Abouleish werd in Egypte aangevallen door fundamentalistische imams uit de omgeving. Hij gaf bedrijfsonderdelen namen van Egyptische goden, Isis voor biologische levensmiddelen (een merk van organische thee) en Hathor voor groenten en fruit bijvoorbeeld. Dat kwam hem te staan op beschuldiging van polytheïsme. Ook Bakker is intussen een keer aangevallen, door een bekeerling. „Vanwege de merknaam Demeter gaf hij mij het verwijt dat biologisch-dynamische boeren een Griekse godin aanbidden.”

Bakker laat zich er niet door van zijn stuk brengen. In het bedrijfsrestaurant van het gerenommeerde advocatenkantoor op de Amsterdamse Zuidas waar hij werkt, staat melk van het biologische merk Demeter in de koelvitrines. Werk van het greenteam, waarvan de groene moslim uiteraard lid is.