Jongeren die het heft in eigen handen houden

Een kans om niet te laten lopen: een baanaanbod van een groot internationaal adviesbureau. Marieke Grondstra (26) kwam net van de universiteit en kon er meteen aan de slag. Goed salaris, auto van de zaak en veel opleidingsmogelijkheden. Ouders, vrienden, iedereen was trots. Het kantoor adverteerde ermee dat werknemers ontwikkelingswerk mochten doen in de Derde Wereld; dat sprak Marieke vooral aan.

Tien maanden bleek dat wat haar ouders zo’n prachtkans hadden gevonden, voor Marieke, een typisch lid van de generatie Y (geboren tussen 1970 en 1985, zie kader), toch niet zo’n goede keus was. „Ontwikkelingswerk doen was alleen weggelegd voor het personeel met de beste prestaties en pas na drie jaar dienstverband.” En er was nog wat anders: „De nieuwkomers moesten zich aanpassen aan de heersende cultuur, en konden die zelf nauwelijks beïnvloeden. Daar werd wel over geklaagd, maar niemand verzette zich er echt tegen.” Marieke koos ervoor om te vertrekken nadat een heftige discussie met haar baas over het negeren van talent op niets was uitgelopen. Ze ging op zoek naar meer avontuur en een omgeving om zo beter tot haar recht te komen.

„Wat Marieke zoekt in een baan, is typisch voor haar leeftijdsgenoten, de generatie Y”, zegt David Bobeldijk, arbeidspsycholoog en partner bij wervingsbureau Studelta, dat zich richt op de generatie Y. Status en aanzien is veel minder belangrijk voor de jonge leden van deze generatie, die vanaf 1970 geboren zijn. „Zij vragen zich af ’Wie ben ik?’ en ’Wat past bij mij?’. Dat was een paar jaar geleden nog heel anders: toen ging het nog om de zogenoemde competenties. Beschik je over de juiste vaardigheden, gedraag je je conform de bedrijfscultuur en uit wat voor omgeving kom je? Nu gaat het er vooral om of werknemer en werkgever dezelfde waarden delen, wat hun identiteit is en hun missie. Van de ontwikkeling van de vaardigheden is het zwaartepunt komen te liggen op de ontwikkeling van de persoonlijkheid.”

Marieke vond een nieuwe baan bij organisatieadviesbureau Berckeley Square. Niet vanwege een grote naam of de omvang van het kantoor. Er werken maar dertien mensen. Alleen de drie jongste medewerkers zijn in vaste dienst, de rest is zzp’er die zich per project verbindt. Als Marieke na vier jaar haar opleiding erop heeft zitten, zal ook zij uit dienst gaan en zzp’er worden. Geen probleem: „Ik houd wel van die vrijheid. Bovendien legt Berckeley Square veel nadruk op de ontwikkeling van ondernemerschap bij de junioren.”

De menselijke maat is wat Marieke het meest aanspreekt in haar nieuwe werkgever. De drie junioren praten maandelijks met de directeur over hun persoonlijke en professionele ontwikkeling. Zij vragen hem direct om advies en commentaar, bijvoorbeeld in de door hen zelf bedachte ’scharreltijd’. „Na iedere workshop of presentatie die ik geef, nemen we een half uur de tijd om te bespreken hoe het ging.” Mooi is ook dat ze binnenkort zes weken naar India mag voor ontwikkelingswerk: „Niet omdat het bedrijf daar direct geld mee verdient, maar omdat wij het belangrijk vinden om maatschappelijk relevant te zijn.”

Maatschappelijk bewustzijn en spiritualiteit zijn opvallend belangrijk voor de generatie Y, ziet Bobeldijk. „Behalve dat ze niet veel geven om prestige, kunnen ze goed omgaan met onzekerheid. Ook zonder een nieuwe baan durven ze hun oude op te zeggen. Vaak hebben ze in drie jaar tijd wel vijf banen gehad.”

De vraag is wel wat bedrijven aanmoeten met personeel dat zo weinig loyaal is. Bobeldijk: „Ik ben benieuwd wat ze gaan doen als straks ze leidinggevende functies gaan bekleden. Blijven ze dan wel langer zitten? Het grote bedrijfsleven weet nog niet zo goed wat het aanmoet met deze twintigers. Als ze te veel proberen voor hen een aantrekkelijke werkgever te zijn, voelen de veertigers in de organisatie zich misschien gepasseerd. Het beperken van de vergadercultuur, het afschaffen van hiërarchie en creëren van korte lijnen is wat jongeren wensen, maar kan soms door ouderen misverstaan worden als respectloosheid. Dat moet je voorkomen. Gooi ook de bedrijfsstructuur niet helemaal om, maar laat generaties zo intensief mogelijk samenwerken.”