We gaan dom met geld om

Het ’vrekkenechtpaar’ Hanneke van Veen en Rob van Eeden ziet dat veel landgenoten slecht met hun geld omgaan. Juist in tijden van crisis loont het om je in het onderwerp te verdiepen. Het is zelfs leuk, beweren ze.

Spaar niet. Een ogenschijnlijk bizar advies dat te vinden is in het boek ’Sparen voor later en nu!’, dat sparen nu juist propageert. De tip komt van Erica Verdegaal, financieel journalist bij onder andere NRC Handelsblad, die een paar hoofdstukken schreef voor het boek van Hanneke van Veen en Rob van Eeden. Wie schulden heeft, kan die beter eerst afbetalen, zegt Verdegaal. Want kredieten, rood staan, kopen op afbetaling et cetera, kosten een mens zo’n 10 procent rente, terwijl sparen gemiddeld 2 procent rente oplevert.

Klinkt logisch. Maar we handelen er niet naar. De mensen die peperduur lenen zijn namelijk geen andere mensen dan degenen die sparen. Bijna de helft van de Nederlanders heeft een vorm van krediet en daar zitten veel spaarders bij.

Aangezien we kennelijk behoorlijk irrationeel met ons geld omgaan, is het niet gek dat Hanneke van Veen en Rob van Eeden, voorvechters van een zuinige levensstijl en bekend geworden als het ’vrekkenechtpaar’, hun boek ’Sparen voor later en nu’ beginnen met een paar hoofdstukken over de ’psychologie’ van geld. Van Eeden beschrijft hoe hij onder invloed van Van Veen veranderde van een big spender in een spaarder. Het is een amusant bekeringsverhaal van een man die als kind zijn spaarpot kraakte om snoep te kopen en later goed verdiende, maar altijd rood stond. En die wel moest veranderen, toen zijn vrouw nog langer weigerde om zijn levensstijl te financieren.

Hij leerde met geld omgaan en werd naar eigen zeggen financieel volwassen. ’Nooit wil ik meer terug naar dat gedoe met rekeningen die ik niet kon betalen.’ Waarna een hoofdstuk volgt van Van Veen die uitlegt hoe je orde krijgt in de chaos, en kan leren besparen en sparen en hoeveel rust en ruimte dat geeft. Het voordeel van sparen voor ’nu’: je bent minder afhankelijk van de omstandigheden en het geeft je het gevoel dat je baas bent over je geld, in plaats van omgekeerd. Ook beschrijft ze het voordeel voor later. Sparen behoedt je niet alleen voor financiële rampen, zegt ze, het biedt ook een ruimer toekomstperspectief. Want wie spaart, heeft geld om zijn dromen uit te laten komen. Een mooi huis kopen bijvoorbeeld, of een baan nemen die misschien niet zo goed betaalt, maar die je wel gelukkig maakt. Aldus probeert Van Veen om de helft van Nederland, die volgens onderzoek van het Nibud niet spaart, te verleiden om dat toch te gaan doen.

Vervolgens wordt uitermate overzichtelijk beschreven hoe je dan het beste kunt sparen. Dat het kan lonen om je daar even in te verdiepen, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Doordat spaarders hun geld laten staan op spaarrekeningen met lage rentes, maakten de banken in 2009 4,7 miljard euro extra winst.

Van Eeden en Van Veen – beheerders van de websites sparen.startpagina.nl en vanspaarbankveranderen.nl – zetten helder op een rijtje aan welke bank je het beste je geld kan toevertrouwen. De belangrijkste conclusie: vergeet de grote drie (ABN Amro, ING en Rabobank) als je een fatsoenlijke rente wilt. Ga liever naar een kleine bank, of naar een buitenlandse met een vestiging in Nederland, die geven meer.

Of dat wel veilig is? De besproken banken vallen allemaal onder het Nederlandse Deposito-garantiestelsel, dat spaargeld tot 100.000 euro per persoon garandeert. Banken als Icesave, die niet onder dat stelsel viel omdat die niet in Nederland gevestigd was, komen in het boek niet voor.

Het boek besteedt verder uitgebreid aandacht aan de voor- en nadelen van verschillende spaarvormen, ook geen overbodige luxe, omdat de 30 banken die in Nederland actief zijn meer dan 500 verschillende spaarvormen aanbieden. En het helpt mensen een spaarvorm te kiezen die bij hen past. Een goede tip: pas op voor Spook Scheringa, oftewel voor achtergestelde deposito’s waar DSB zo berucht mee is geworden. De rente is hoog, maar dat heeft een prijs: achtergestelde deposito’s vallen dus niet onder het Deposito-garantiestelsel.

Wie er aldus bijgeschoold achter is gekomen dat hij niet op de goede manier spaart en ook al niet bij de goede bank zit, krijgt nog een handig stappenplan om van bank te veranderen. Binnen een paar uur is dat voor elkaar te krijgen, belooft Van Eeden.

Het boek eindigt met een hoofdstuk van financieel journalist Geert Dekker, die uitlegt hoe het banksysteem eigenlijk werkt. Dekker beschrijft de geschiedenis van geld, de ontwikkeling van het banksysteem en hoe financiële markten werken. Dat doet hij zo dat ook de financiële leek het snapt.

Het is bijna niet te geloven met zo’n onderwerp, maar het is heel leesbaar, een lekker toetje.

Hanneke van Veen en Rob van Eeden (met bijdragen van Erica Verdegaal en Geert Dekker): ’Sparen voor later en nu!’ Uitgeverij Spectrum, Houten.ISBN 9789049103934. euro 14,49