Een links blok, of rechtse handreiking?

Moeten partijen als de PvdA, GroenLinks, SP en eventueel D66 optreden als een sterk links blok, of bruggen slaan met CDA en VVD?

De PvdA zoekt in het vrijdag uitgelekte aanvalsplan de samenwerking met partijen als GroenLinks, D66 en SP. Want, zoals hoogleraar openbare financiën Harrie Verbon op Joop.nl verwoordt: een links kabinet maakt meer kans als de sociaal-linkse partijen (SP-GL-CU-PvdA) zich als een onwrikbare eenheid tegen rechts presenteren dan wanneer ieder voor zich naar rechts gaat lonken.

Eerder deze week deden PvdA-wethouder Adri Duivesteijn, Eerste Kamerlid voor de SP Tiny Kox en oud-GroenLinks-senator Leo Platvoet een oproep aan de linkse partijen te stoppen met het ‘separate handelen’ en elkaar op te zoeken. Als de linkse partijen niet optreden als een blok, zal dat de kans op regeermacht dramatisch verkleinen en een stem op links minder waardevol maken, schrijft het drietal.

Waarom slagen de huidige linkse partijen niet in wat in 1972 wél lukte, vragen Duivesteijn, Kox en Platvoet zich af. “Toen sloten de linkse partijen in Nederland een stembusakkoord, en legden daarmee de basis voor het meest progressieve kabinet dat Nederland ooit heeft gekend: het kabinet Den Uyl.”

Jongerenafdeling DWARS van GroenLinks vindt de oproep onlogisch en onverstandig. Voorzitter Eline van Nistelrooij noemt oud-senator Platvoet een representant van ‘verzuurd links’. “Het geluid van het clubje van Platvoet is een geluid dat al jaren niet of nauwelijks binnen GroenLinks te horen is. Er zijn inmiddels grote verschillen tussen de SP en GroenLinks. Denk bijvoorbeeld aan ideeën over hervormingen op de arbeidsmarkt en in de sociale zekerheid, het Europastandpunt en de wil tot het nemen van regeringsverantwoordelijkheid.”

Toch laten de verkiezingsprogramma’s ook grote overeenkomsten zien tussen SP, GroenLinks en PvdA. Over de kilometerheffing, zorg, studiefinanciering, belastingverhogingen, ontslagregeling en de hypotheekrente-aftrek zullen de partijen het snel eens zijn. Verschillen zijn er wel als het gaat om de hervorming van de AOW en de beperking van de WW tot een jaar.

Duivesteijn, Kox en Platvoet vinden dat links eens goed naar rechts moet kijken. “We zien dat CDA en VVD, met al hun ideologische verschillen, er geen enkele moeite mee hebben om elkaar voor en na verkiezingen als meest geliefde partner te bestempelen. In die zin vormt de rechtse flank een voorbeeld.”

DWARS-voorzitter Van Nistelrooij brengt daar tegen in dat links juist niet hetzelfde moet doen als een hoop rechtse politici: alleen een ‘rechtse’ of alleen een ‘linkse’ koers willen varen. “Een volgende coalitie moet samenbinden met links én rechts. Dus kom op politici: herstel het vertrouwen in de politiek, bouw die brug en ga aan de slag met de nodige hervormingen!”

Het aanvalsplan van de PvdA biedt daarvoor enkele aanknopingspunten. Zo is te lezen dat de geloofwaardigheid in het stemgedrag voorop moet staan. Dat wil zeggen: niet tegenstemmen alleen omdat een voorstel afkomstig is van de coalitie. “De PvdA is geen tegenpartij.” Al zal de partij opportuniteit niet schuwen ‘als zich de kans voordoet de stabiliteit van de coalitie te ondermijnen’.