Rechts kabinet op sterven na dood

De onderhandelingen over een rechts kabinet hingen gisteravond aan een zijden draadje. Sinds gistermiddag half vijf leverde fractievoorzitter Maxime Verhagen een fikse strijd binnen de fractie om de neuzen zijn kant op te krijgen: hij wil doorgaan met de onderhandelingen. De bijeenkomst werd even voor middernacht geschorst tot woensdagmiddag twaalf uur. Fractievoorzitter Maxime Verhagen zei na afloop van het beraad dat er op indringende wijze is gesproken met elkaar en dat het goed is om nog een nacht erover te slapen. Zo kunnen de argumenten nog eens gewogen worden. De onderhandelingen voor de formatie gaan morgen niet door.

Ab Klink, medeonderhandelaar en beoogd fractievoorzitter, zou grote twijfels hebben over verder doorgaan met onderhandelingen met de VVD en PVV. Een rol speelde gisteren het aangekondigde vertrek van Jan Schinkelshoek, nummer 27 op de lijst, die verklaarde geen vertrouwen meer te hebben in een coalitie, gedoogd door de PVV. Binnen de fractie is een serieuze minderheid die een voorbehoud heeft gemaakt.

Daarop is urenlang onafgebroken gediscussieerd tussen fractie en de CDA-partijtop. Verhagen wil per se de onderhandelingen doorzetten over een minderheidsregering van VVD en CDA, met gedoogsteun van de PVV.

VVD, PVV en CDA zitten nu al ruim drie weken met elkaar aan tafel voor zo’n gedoogkabinet. Inhoudelijk zitten er grote verschillen tussen de partijen. VVD en CDA willen flink bezuinigen, vooral op de sociale zekerheid en de zorg. De PVV heeft wat dit betreft een uiterst links programma.

Die politieke verschillen van inzicht zorgen slechts voor vertraging. Gevaarlijker voor het slagen van de onderhandelingen is de toenemende druk binnen het CDA. Al tijdens de verkiezingscampagne was er discussie over de vraag of het CDA de PVV niet bij voorbaat uit zou moeten sluiten van onderhandeling. Toen de onderhandelingen daadwerkelijk van start gingen roerden oud-politici, lokale bestuurders en andere actieve christen-democraten zich.

Afgelopen maandag hebben de drie partijen nog onderhandeld over de bezuinigingen. Aan de onderhandelingstafel werd er toen nog geen rekening mee gehouden dat het overleg zo op het randje zou balanceren als het gisteren lange tijd deed.

Zeker gezien de precaire meerderheid van de beoogde gedoogregering (76 zetels), moet Verhagen de hele fractie achter zich krijgen. Vanaf half vijf ’s middags tot laat in de avond debatteerden de CDA’ers over de vraag of ze door moesten blijven gaan. Met als uitkomst dat na het mislukken van een kabinet met VVD, PvdA, D66 en GroenLinks en het door PvdA-leider Cohen uitsluiten van een kabinet met alleen VVD, PvdA en CDA, nu het rechtse gedoogkabinet op sterven na dood is.