’Hoge accijns, lage tabakssmokkel’

Anti-rokenorganisatie Stivoro heeft de aanval ingezet op een congres waar de tabaksindustrie een nieuwe accijnsverhoging op sigaretten hoopt tegen te houden.

De conferentie, morgen, is mede georganiseerd door werkgeversorganisatie VNO-NCW. Het demissionaire kabinet is van plan de belasting op sigaretten en shag fors te verhogen.

De industrie zit niet op hogere accijnzen te wachten, omdat deze leiden tot omzetverlies. Op het congres wil de branche munitie verzamelen om de prijsmaatregel van het kabinet tegen te houden. De organisatoren stellen dat accijnsverhoging op tabak smokkel stimuleert.

Maar volgens Stivoro is het thema van de industriebijeenkomst achterhaald. De organisatie wijst op recent onderzoek waaruit blijkt dat accijnsverhoging geen enkele invloed heeft op de illegale handel. De studie is gepubliceerd in het jongste nummer van het wetenschappelijke tijdschrift Addiction. Eén van de conclusies is dat in landen met hogere accijns, de smokkel juist lager is.

Het wetenschappelijk artikel is onder anderen geschreven door de Belg Luuk Joossens, internationaal expert op het gebied van tabakssmokkel. Joossens stelt dat de omvang van de illegale handel in tabak vrij groot is: in lagelonenlanden is bijna 17 procent van de tabaksmarkt illegaal. In hogelonenlanden is dat rond de 10 procent. De tabakssmokkel veroorzaakt wereldwijd een verlies aan accijnzen van 24 miljard euro.

In het tijdschrift wordt opgemerkt dat de omvang van de smokkel vooral wordt bepaald door factoren als pakkans, hoogte van de straf, mate waarin de douane over moderne opsporingstechnieken beschikt en wijze waarop criminele netwerken zijn georganiseerd. In Noorwegen, het land met de hoogste tabaksprijzen in de wereld, is de smokkel volgens het onderzoek extreem laag. In Litouwen, met de laagste sigarettenprijzen in de EU, is de illegale handel omvangrijk.

In Groot-Brittannië is volgens Joossens de smokkel drastisch teruggedrongen nadat de douane meer mensen en nieuwe apparatuur kreeg, de pakjes met duidelijker belastingzegels werden bedrukt en er zwaardere straffen werden uitgedeeld. Volgens de auteurs heeft ook een Brits parlementair onderzoek naar de rol van de tabaksindustrie bij de illegale handel, een grote invloed gehad.