Bij het vergoeden van afslanken heeft de hele samenleving belang

Een goede gezondheid staat steevast bovenaan de lijst van wat mensen belangrijk vinden in het leven. Maar tegelijkertijd is het ontzettend lastig mensen ertoe te bewegen zelf gezond te leven. Zo is er al van alles geprobeerd om overgewicht tegen te gaan, van jeugdartsen die kinderen én ouders helpen bij het afvallen, tot programma’s gezond eten voor mensen in de schuldsanering.

Afgaand op de landelijke cijfers hebben die inspanningen gemiddeld genomen geen resultaat gehad. De afgelopen dertig jaar is het aantal volwassenen dat te dik is, toegenomen tot bijna de helft, en het percentage mensen met een ernstig overgewicht steeg van 5 naar 12. Bij kinderen zijn de getallen zo mogelijk nog dramatischer. Was in 1980 nog zes procent van de jongeren tot 21 te zwaar, nu is dat gestegen tot veertien procent. Anders dan bij volwassenen, zijn er bij de jeugd geen tekenen van stabilisatie.

In de strijd tegen overgewicht komt het College voor Zorgverzekeringen (CvZ) nu met een vergaand voorstel. De zorgverzekeraars pleiten voor ’leefstijlprogramma’s’, op maat gesneden, vanuit verschillende disciplines en waar nodig langdurig. Patiënten doen er – vrijwillig – aan mee, na doorverwijzing door de huisarts. Om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen verleid worden, moet deelname gratis zijn. Het adviescollege van de minister adviseert daarom de programma’s in het basispakket op te nemen.

Zo’n standaardvergoeding is discutabel. Gezond gedrag is in de eerste plaats een persoonlijke verantwoordelijkheid, die in principe niet afgewenteld kan worden op de overheid. Probleem met obesitas is echter dat de samenleving er groot belang bij heeft de ziekte terug te dringen. De kans op hart- en vaatziekten, diabetes en bepaalde vormen van kanker is bij dikke mensen groter dan bij mensen die op gewicht zijn. Voor behandeling van ziektes die samenhangen met overgewicht komt iedereen in aanmerking, ongeacht zijn of haar leefstijl. Dat moet vooral zo blijven; gezondheidszorg is er voor iedereen. Maar die vaststelling rechtvaardigt wel de rol van de overheid bij het tegengaan van overgewicht. Dat dient een maatschappelijk doel.

Voorkomen is volgens het CvZ goedkoper dan genezen. De financiële opbrengst is bij preventie nooit precies aan te geven, maar die onzekerheid moet er niet toe leiden dat er niet aan begonnen wordt. Dat moet wel, al is het wel zaak scherp toe te zien op de resultaten.