IPCC is verdronken in zijn eigen systeem

Wat gaat het IPCC doen, nu een comité van wetenschappers helder heeft aangegeven dat de klimaatorganisatie zijn hele organisatie fundamenteel moet veranderen? Het klimaatpanel van de Verenigde Naties is ooit ingesteld om de nieuwste wetenschappelijke informatie te bundelen als basis voor beleid. Maar de organisatie is sinds haar oprichting in 1988 onvoldoende met de omvang en complexiteit van de klimaatwetenschap meegegroeid. Terwijl het aantal wetenschappelijke publicaties van 5.000 in de periode van 1991-1995 steeg naar 19.000 voor de periode 2001-2005, veranderde het IPCC nauwelijks.

In feite is het IPCC verdronken in zijn eigen systeem. Voor publicatie worden wetenschappelijke artikelen door onafhankelijke deskundigen beoordeeld. Als het IPCC ze vervolgens verzamelt, worden ze nogmaals door anderen gecontroleerd en gecheckt. Niet alleen klimaatwetenschappers, maar ook economen en sceptici mogen kritiek spuien. Probleem is dat het IPCC al die verschillende oordelen niet kan verwerken. En als er dan over bepaalde regio’s weinig wetenschappelijke informatie beschikbaar is, neemt het panel opeens genoegen met zogenaamde grijze literatuur die niet aan hun eigen wetenschappelijke standaard voldoet.

Hierdoor creëerde het IPCC zelf de mogelijkheid voor kritiek op zijn werk: er slopen fouten in hun rapporten, tegengeluiden kwamen er niet in terecht en overdrijvingen kregen de ruimte. Daarmee voedde de organisatie het afgelopen jaar de argwaan dat het helemaal niet zo’n vaart loopt met oplopende temperaturen, smeltende gletsjers en stijgende zeespiegels. Sceptici maakten dankbaar gebruik van de misstappen. Ze zagen hierin het bewijs dat de bijdrage van de mens aan de verandering van het klimaat verwaarloosbaar is. Of dat de opwarming onderdeel is van de natuurlijke cyclus van temperatuurschommelingen.

Toen de fouten eenmaal op straat lagen, schoot het bestuur in een kramp. Het lukte niet goed om vergissingen toe te geven of uit te leggen. Ook namen de bestuurders teveel stelling in het maatschappelijk debat. Terecht dat sceptici allergisch reageerden toen voorzitter Rajendra Pachauri openlijk opriep om minder vlees te eten. Vooringenomen, werd er geroepen.

Het is de vraag of het IPCC in staat is alle aanbevelingen van het comité van wetenschappers over te nemen. En of er geld beschikbaar komt van de VN-landen om de organisatie te laten groeien. Het comité vindt dat de bestuurstermijn van twaalf jaar terug moet naar zes. Pachauri staat al sinds 2002 aan het hoofd van het IPCC en liet gisteren weten nog niet te willen opstappen.

Andere aanbevelingen: de wetenschap moet gedegen werk leveren, feiten moeten kloppen. Er moet ruimte zijn voor kritiek. Een betere werkwijze en meer transparantie binnen het IPCC kan de discussie over klimaatverandering naar een hoger niveau tillen. Bij professionalisering hoort ook dat het IPCC doet waarvoor het is opgericht: informeren en niet beleid voorschrijven. Dat het klimaat verandert, en dat de mens daarvoor verantwoordelijk is, concludeert niet alleen het IPCC, maar wordt breed gedragen in de wetenschap. Wat de politiek daar vervolgens aan doet en of de burger zijn gedrag verandert, dáár gaat het IPCC niet over.