Hoe eensgezind is de oppositie?

Femke Halsema pleit ervoor dat de linkse oppositie zoveel mogelijk gaat samenwerken. Maar hoe eensgezind is de oppositie tegen het rechtse geluid?

GroenLinks-fractievoorzitter Halsema noemde zondag in het programma Buitenhof de hervorming van de woningmarkt als voorbeeld waarbij de oppositie gezamenlijk een vuist kan maken. Ze wil onder meer de aflossingsvrije hypotheken aanpakken, een vorm waarbij de huiseigenaar de schuld niet aflost, geen vermogen opbouwt en maximaal gebruik blijft maken van de rente-aftrek. Een idee dat kan aanslaan bij de oppositiepartijen. PvdA, D66, SP, CU en de Partij voor de Dieren willen allemaal een einde aan de huidige regeling. Maar zelfs al zou Halsema alle partijen mee krijgen voor een alternatief voorstel, dan nog botsen zij op de kleinst mogelijke een meerderheid van VVD, CDA en PVV (76 zetels) die alledrie geen letter aan de hypotheekregeling willen wijzigen.

Halsema noemde ook de kilometerheffing als voorbeeld. VVD en PVV willen geen ‘kastjes in de auto’. Daar tegenover staat een groot blok van alle oppositiepartijen, plus coalitiepartij CDA. Toch is succes op dit dossier weinig aannemelijk. De VVD zal in het regeerakkoord ongetwijfeld willen vastleggen dat kilometerheffing tijdens de komende kabinetsperiode niet op de agenda komt. Als dat gebeurt verdwijnt de steun van het CDA voor dit dossier en is er geen meerderheid in de Kamer.

Het zal niet voor niets zijn dat Halsema juist deze twee punten noemde. Wie de verkiezingsprogramma’s bekijkt, ziet dat van een oppositieblok geen sprake is. Vooral D66, ChristenUnie en SP lopen geregeld uit de pas.

Zo staat D66 vaak alleen als het gaat om maatregelen in de zorgsector. Ook zijn de democraten als enige tegen zwaarder belasten van de hogere inkomens en versoepeling van de ontslagregeling. Als het gaat over de beperking van de WW tot een jaar, staan de meer liberale partijen tegenover de socialisten en sociaal-democraten. D66 en GroenLinks willen een hogere maar korte WW. PvdA, SP en ook CU en Partij voor de Dieren willen geen verandering.

Het zijn dergelijke tegenstellingen waar D66 op doelde toen het sprak over hervormers en conservatieven binnen de oppositie. Deze tegenstelling komt ook terug bij de AOW-kwestie (het verhogen van de AOW-leeftijd naar 67 jaar). De SP noemt dit een ‘onzinnige en overbodige’ maatregel, maar D66 en CU vinden het absoluut noodzakelijk. De ChristenUnie schaart zich wel weer aan de kant van de socialisten als het gaat om de huidige studiefinanciering . Alleen SP en CU willen deze behouden, de andere partijen zien meer in een sociaal leenstelsel. De partij van Andre Rouvoet zal ook niet meedoen aan een inkomensafhankelijke kinderbijslag wat wel de wens is van PvdA, D66, GL, SP en PvdD.

Ondanks een verdeelde oppositie kan de VVD/CDA-coalitie nauwelijks rekenen op hulp mocht de PVV zich onthouden van steun. D66, CU en GroenLinks zijn het op enkele dossiers weliswaar eens met de coalitiepartijen, maar nooit alledrie tegelijk zodat zij met hun 25 zetels (10, 10 en 5) nooit het gemis aan PVV-steun (24 zetels) compenseren. Alleen de PvdA is daar met haar 30 zetels toe in staat. En laat nu net deze partij op inhoudelijke gronden nauwelijks raakvlakken hebben met VVD en CDA.