Hooguit nuanceringen bij Oranje

Het Nederlands elftal geeft vanavond in San Marino de aftrap voor een nieuwe cyclus: de gang naar het Europees Kampioenschap. De terugkeer van de ervaren spits Ruud van Nistelrooij kan zowel sportief als mentaal van grote invloed zijn.

Nog geen twee maanden na de afsluiting van een wonderbaarlijke tocht met historische trekjes over het wereldtoneel van Zuid-Afrika, vindt de vicewereldkampioen zich terug in een dwergstaatje op het eigen continent. In het wel heel weids Olimpico genaamde stadionnetje van Serravalle luidt Oranje vanavond met het EK-kwalificatieduel tegen San Marino een nieuwe cyclus in aan de hand van een coach, Van Marwijk, die zich in het eerste deel van zijn ambtsperiode van een vastomlijnde aanpak en een dito keuzebeleid bediende.

Grootscheepse veranderingen mogen vooral daarom niet worden verwacht, hooguit nuanceringen. Van Marwijk bracht enige verversingen aan in het segment van de reserves, met de middenvelders Janssen en Maduro als de meest opvallende herintreders. Ingrijpender zou de terugkeer van de ervaren spits Van Nistelrooij kunnen zijn–in sportief, maar misschien nog wel meer in mentaal opzicht. Als zijn rentree van langere duur mocht blijken, is het goed voorstelbaar dat de hiërarchische rangen erdoor zullen worden herschikt.

Dat zou een impuls kunnen betekenen, nu nieuwe prikkels wellicht gevraagd zijn na de mentale krachttoer op het WK. Ook omdat hernieuwde motivatie kort na de nederlaag in de finale tegen Spanje niet van hen mocht worden verlangd, riep bondscoach Van Marwijk zijn vaste krachten vorige maand niet op voor de oefeninterland tegen Oekraïne. „Als je in een vroeger stadium wordt uitgeschakeld, haal je daaruit je motivatie voor een volgend toernooi. Maar als je ver komt, is het moeilijker om je zo kort daarna nog op te laden”, zei de bondscoach.

Met Finland, Zweden, Hongarije en Moldavië naast het nietige San Marino als groepstegenstanders, mogen daarbij van de oppositie nauwelijks meer prikkelingen worden verwacht dan in de nog zwakkere poule van het voorgaande WK-kwalificatietoernooi. Sportieve variaties zouden in zo’n geval een alternatieve motivatiebron kunnen zijn, maar voor zulke methodieken is Van Marwijk de man nooit geweest, bij Oranje noch voordien als clubcoach. Door de blessure van Van Persie blijft de vraag voorlopig onbeantwoord of Van Marwijk na diens zwaar tegenvallende WK met hem in de spits had willen doorgaan, maar het had er toch wel de schijn van.

Van Nistelrooij, de vervanger van Van Persie, was immers in eerste aanleg nog niet geselecteerd en de in het clubvoetbal ver teruggeworpen Huntelaar kon niet als een waardig alternatief gelden. Zonder Van Persie, type spelmaker met ondoorgrondelijke spitsaspiraties, biedt de punt van de aanval bij Oranje een herkenbaarder beeld, met als gegadigden twee specialistische doelpuntenmakers.

Terug in het kamp van Oranje analyseerde Van Nistelrooij het probleem van Van Persie kernachtig: hij is geen echte goalgetter, zoals Van Nistelrooij zelf en ook Huntelaark. „Hij was steeds op zoek naar iets prachtigs. Dát moest hem verder brengen”, sprak Van Nistelrooij. „Ons type zou een doelpunt alleen verder kunnen brengen, en daar is niet altijd een bloedvorm voor nodig.” Het is goed mogelijk dat Oranje meer gebaat blijkt bij zo’n authentieke spits, omdat de trainingstijd ontbreekt om het spel, zoals bij diens club Arsenal, af te stemmen op de combinatievoetballer Van Persie.

Een andere vraag is of Van Marwijk aan zijn blok op het middenveld wil tornen. Als nieuwe aanvoerder is Van Bommel onbetwist, maar zijn nogal eens drieste kompaan De Jong is na zijn karatetrap in de WK-finale op de Spanjaard Xabi Alonso in sommige kringen fel bekritiseerd. Zeker bij onbeduidende tegenstand, zoals vanavond tegen San Marino, gaan dan repeterende stemmen op om De Jongs plaats te laten innemen door een balvaardiger speler. Van der Vaart zou er in het ministaatje zonder mankeren kunnen spelen, en Janssen als spelmaker van FC Twente ook nog wel. Anderzijds zal Van Marwijk – plausibel vanuit zijn gezichtspunt – denken aan de langere termijn met dinsdag Finland als tweede tegenstander en volgende maand toch ook al Zweden–in wedstrijden van een zwaarder kaliber waarin een steviger én ingespeelde middenveldbezetting wenselijk is.

In de verdediging moet vanavond voor even de geschorste Heitinga worden vervangen, maar aanmerkelijk meer hoofdbrekens zal Van Marwijk de lacune op links bezorgen, na het afzwaaien van Van Bronckhorst. Zowel ajacied Anita als PSV’er Pieters mag daarvoor nog niet als een vertrouwenwekkende kandidaat gelden. Dat is een onzekere factor van gewicht, niet zozeer voor vanavond als wel voor het directe vervolg, en daarmee een reden te meer om van de bondscoach in andere geledingen geen verstrekkende ingrepen te verwachten.