Klink definitief tegen PVV

Een regering van CDA en VVD, met gedoogsteun van de PVV, lijkt onmogelijk geworden. De openbaarmaking van een brief die CDA-onderhandelaar Ab Klink dinsdag aan de fractie stuurde, heeft het CDA in nog grotere problemen gebracht.

Het algemeen bestuur van het CDA reageerde furieus op de onthulling van Klink dat de partijen hadden voorgesteld de details rond de gedoogverklaring pas na het CDA-congres bekend te maken. Rond tien uur gisteravond riep het bestuur partijvoorzitter Bleker telefonisch ter verantwoording. Bleker zei zich niet voor te kunnen stellen dat de onderhandelaars het congres zo zouden willen misleiden.

De brief van Klink is al twee dagen onderwerp van hevig debat binnen het CDA. De fractie, die na een lange dag van gesprekken gisteravond rond elf uur weer bijeen kwam, had bij het sluiten van deze krant nog geen beslissing genomen over de te volgen koers, die nog vannacht aan informateur Opstelten zou worden gemeld. Van Klink en fractielid Koppejan was vooraf al wel bekend dat ze vast zouden houden aan hun weerstand. Kamerlid Koppejan zei in de fractie te willen blijven.

Sinds dinsdag zijn er geen onderhandelingen meer over een rechts kabinet. Die dag meldde Klink zijn collega’s via zijn brief dat samenwerking met de PVV voor het CDA ’geen begaanbare weg is’. In het vijf pagina’s tellende document verklaart Klink hoe hij steeds meer reserves kreeg bij een kabinet met gedoogsteun van de PVV. „Het geloofwaardig deelnemen aan een op succes gericht vervolg van de onderhandelingen behoort niet tot de mogelijkheden.” Zijn besluit is, zegt hij, ’een definitieve conclusie’.

Klink heeft, aldus de brief, al vorige week maandag gevraagd om een denkpauze, meteen nadat oud-premier Lubbers de onderhandelaars daar in een brief om had gevraagd. Beide verzoeken werden in de wind geslagen. In de week waarin vervolgens menig ander CDA-prominent zijn bedenkingen kenbaar maakte, liep de emmer voor Klink over. De druppel was zijn vaststelling dat het congres onvoldoende informatie zou krijgen om een goede afweging te kunnen maken, omdat de onderhandelaars een ’explosieve presentatie’ van het gedoogakkoord pas na het congres zouden willen laten plaatsvinden. Klink: „Dit zou inhouden dat het congres geen volledig beeld van de politieke samenwerking zou krijgen.”

De brief van Klink en diens conclusies kunnen op instemming rekenen van de CDA-kamerleden Kathleen Ferrier en Ad Koppejan. Zonder hun steun kan de geplande coalitie zelfs met eventuele gedoogsteun van de SGP niet op een meerderheid rekenen. Vandaar dat gistermiddag alles op alles werd gezet om Klink, Koppejan en Ferrier binnenboord te houden. De kamerleden werden ontboden bij minister en CDA-coryfee Piet Hein Donner, die hen ervan probeerde te doordringen dat de visie van Klink meer interpretatie van de feiten was dan een realistische beschrijving van de werkelijkheid.

Het leek tevergeefs. In ieder geval Koppejan was vastbesloten om zijn poot stijf te houden. „Het komt erop aan om je als een echte volksvertegenwoordiger op te stellen”, schreef hij op Twitter. Andere CDA-kamerleden, net als politici van VVD en PVV, vinden dat Klinks brief maar een interpretatie van de feiten weergeeft. CDA-voorzitter Henk Bleker blijft inzetten op een unaniem besluit van de fractie: „Eenheid boven alles.”