Zenuwachtig gewandel rond Binnenhof

Maandag 30 augustus. Eén etmaal voordat de meningsverschillen in de CDA-fractie een kookpunt bereiken. VVD en PVV hebben niet door dat ze misschien wel bezig zijn met de laatste besprekingen over een rechts kabinet. Die besprekingen gaan over bezuinigingen. Met onderhandelaars en fractieleden Klink en Verhagen zij aan zij namens het CDA.

CDA-voorzitter Bleker en Klink praten ’s avonds urenlang. Klink heeft een uitgebreide brief aan zijn fractie klaarliggen waarin hij onverholen uitspreekt niet langer aan tafel te willen met de PVV. De houding van Wilders geeft hem geen enkel vertrouwen op een goede afloop.

Dinsdag 31 augustus. Ochtend. De waarnemend voorzitter van de VVD, Verheijen, denkt nog altijd dat er niets aan de hand is en stuurt een extra nieuwsbrief uit naar actieve VVD’ers met het impliciete verzoek radiostilte in acht te nemen zodat de partij rust en vertrouwen kan uitstralen. In de fractiekamer van het CDA is overleg tussen fractietop en hoofdbestuur. Bleker en Verhagen hebben niet weten te voorkomen dat Klink zijn brief naar de fractie stuurt. Daar bovenop komt een afscheidsbrief van Schinkelshoek aan de fractie. Hij wil als wachtkamerlid niet langer de vorming van dit kabinet legitimeren.

De hele fractie wordt bij elkaar geroepen. Tegen half vijf druppelen de Kamerleden binnen. De stemmen van tientallen wachtende journalisten komen als een onaangename ruis de fractiekamer binnen. Daar vallen zware woorden. Tegen zevenen wordt even geschorst. Gespannen gezichten laten zich zien, maar niet horen. Het schisma heeft zich voltrokken. Klinks brief laat niets aan duidelijkheid te wensen over. Kamerleden Koppejan en Ferrier kunnen nu veilig uitspreken dat ze aan zijn kant staan.

Kroketten en patat worden aangerukt. De impasse niet opgelost. Verhagen weigert te stoppen met onderhandelen, het grootste deel van de fractie staat achter hem. Klink geeft niet toe. Tegen twaalven breekt de fractie op. Een kwartier later struint Klink alleen langs het Hofplein. De makkers van Verhagen, inclusief vertrouweling De Vries zitten aan de andere kant van het Kamergebouw in een café.

Woensdag 1 september. Ochtend. Klink, Ferrier en Koppejan worden ontboden op het partijkantoor. Hen wordt zeer dringend verzocht om constructief mee te werken aan een gezamenlijke oplossing. Iets na twaalf uur stapt Klink de fractiekamer binnen. De vergadering zou op dat moment beginnen, maar het fractiebestuur overlegt nog in Nieuwspoort. Fractieleden Verhagen, Bijleveld en Koopmans en Bleker steken nog even de koppen bij elkaar in een kamertje naast de fractiekamer.

De fractie komt om één uur ’s middags uiteindelijk toch nog bij elkaar om al een half uur later uit elkaar te stuiven. De patstelling blijft. Minister Donner wordt er bij geroepen om één voor één met de betrokkenen te praten. De gezichten van Koppejan en Ferrier staan steeds donkerder. Er volgen talloze bewegingen in en rond het Binnenhof. Kamerleden gaan naar ministeries, Ferrier wordt zelfs met een dienstauto opgehaald. Ze zwermen uit over de terrasjes van het Plein, net als woordvoerders en Bleker. Of ze wandelen zenuwachtig in de wandelgangen.

Tussen de bedrijvigheid door zwaaien de CDA-gedeputeerden met een waarschuwing dat de onderhandelingen door moeten gaan. Het maakt nauwelijks indruk. Zeker als de explosieve brief van Klink via het ’NOS Journaal’ uitlekt. Verhagen, De Jager, Van Bijsterveldt en woordvoerders wachten tot het donker wordt af op een terrasje op het Plein terwijl de fractieleden zich om de beurt bij Donner melden op sociale zaken.

Bleker ijsbeert rond het Kamergebouw. In afwachting van een fractievergadering die volgens hem echt nog gaat komen. Even later overlegt hij met Donner en Verhagen. Maar om half tien ’s avonds twittert Koppejan: „Heftige tijden waarin het er op aankomt om je als een echte volksvertegenwoordiger op te stellen.”