Kampioensbeker en weekendje Berlijn voor de winnende arts

De arts die de meeste patiënten leverde voor het onderzoek kon een weekendje Berlijn winnen. Voor elke patiënt kreeg de arts een fles wijn.

Bij de studie naar de werking van probiotica bij alvleesklierontstekingen zijn patiënten in het onderzoek opgenomen zonder dat de studie was goedgekeurd door plaatselijke ethische toetsingscommissies.

Het is niet de enige onregelmatigheid die de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) constateerde bij de Utrechtse studie, uitgevoerd in vijftien ziekenhuizen. Het inspectierapport over het ’incidentenonderzoek’ in het Universitair Medisch Centrum Utrecht, dat het probiotica-onderzoek leidde, noemt 20 ’ernstige en kritische’ tekortkomingen.

Zo was er voor het begin van de studie onvoldoende informatie beschikbaar over de veiligheid en de werkzaamheid van het probiotische preparaat dat de doodzieke patiënten kregen. De kennis erover berustte in hoofdzaak bij één persoon, een werknemer van het bedrijf Winclove Bio Industries, dat het drankje leverde. Deze werknemer was gedetacheerd als promovendus gedetacheerd bij de universiteit. De inspectie noemt deze belangenverstrengeling ’zeer onwenselijk’.

De Utrechtse ethische toetsingscommissie heeft voordat de studie begon aan de onderzoekers gevraagd of zij de effecten van de probiotica op patiënten met alvleesklierontsteking niet te rooskleurig inzagen. De onderzoekers vonden van niet. Maar hun antwoord was opgesteld door de medewerker van Winclove. Geen van de onderzoekers controleerde dat. De IGZ verwijt de Utrechtse onderzoekers dat zij zich niet op de hoogte hebben gesteld van de kwaliteit van het toegediende middel.

De arts die voor de studie de meeste patiënten aanleverde kon een kampioensbeker winnen, plus een reisje naar Berlijn. Voor iedere patiënt kreeg de dokter een fles wijn.

Bij het inspectie-onderzoek bleek dat in ieder geval in één ziekenhuis, het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen, de wettelijk verplichte verzekering van proefpersonen ontbrak. Winclove Bio Industries leidde in feite de studie. Promovendi werkten bij de universiteit, maar werden betaald door Winclove.

Het bedrijf reageerde teleurgesteld op het IGZ-rapport. „De inspectie heeft uitsluitend naar het correct opvolgen van de regels gekeken. De publiciteit is onterecht en buitengewoon schadelijk voor het onderzoek en de veelbelovende toepassingen van probiotica.” De firma stelt dat er maatregelen zijn genomen en dat procedures zijn aangescherpt.