Halsema blijft het referendum verdedigen

Femke Halsema gooit het bijltje er niet bij neer. Het congres schrapte afgelopen weekend de paragraaf uit het verkiezingsprogramma die een adviserend en correctief referendum moet regelen. Maar de GroenLinks-leider verdedigde nog maar heel kort geleden samen met D66 een initiatiefwet om tot bindende referenda over te gaan.

Zet u het wetsvoorstel nu op stil? Het congres heeft zich immers uitgesproken tegen referenda.

„Met drie stemmen verschil zeg! Ik heb het gevoel dat de discussie zondag op het congres heel snel ging. Eigenlijk is de discussie nauwelijks gevoerd. Ik heb er zelf vrijwel niets over kunnen zeggen, daar wil ik nog wel de gelegenheid voor krijgen. Ik doe hierbij een oproep om een partijbrede discussie te starten over de wenselijkheid van referenda. In de tussentijd ga ik door met het verdedigen van het wetsvoorstel.”

Waarom gaat u daar toch mee door?

„De mensen op het congres realiseerden zich toen ze tegen het referendum stemden waarschijnlijk niet dat er nu ook een initiatief wetsvoorstel voor ligt. Dat stond ook niet genoemd in de advisering bij het amendement. Die schrijft het partijbureau. De initiatiefwet kan pas van kracht worden als de Tweede Kamer zich er twee keer over heeft gebogen en als de Senaat twee keer heeft ingestemd. Er is dus nog genoeg tijd om de discussie te voeren.”

Is het dan een geluk bij een ongeluk dat het initiatief vertraging heeft opgelopen door de demissionaire staat van het kabinet?

„Dat maakt niet zo veel uit, want er was hoe dan ook anderhalf jaar overheen gegaan voordat er een nieuwe Senaat is geïnstalleerd. Maar voor de duidelijkheid: De paragraaf over referenda is geschrapt. Er staat niet opeens in dat we er tegen zijn. Ik zal er in de Kamer wel een beetje mee geplaagd worden door mijn collega’s, maar dat neem ik dan voor lief.”

Had u dit verwacht?

„Het kwam als een duveltje uit een doosje. Volgens mij was de hele zaal verrast. Je bereidt je voor op de grote onderwerpen. Ik had een stevige discussie verwacht over de AOW, de hypotheekrenteaftrek.

„Ik respecteer de overwegingen van het congres, maar men moet zich wel realiseren dat het Wijnand Duyvendak was die drie jaar geleden het wetsvoorstel schreef. Dát was weer het resultaat van een vorig verkiezingsprogramma. GroenLinks heeft dit al heel erg lang in het programma staan.”

Waarom zou het congres er dan nu tegen zijn?

„Je merkt dat mensen zich grote zorgen maken over populistische stromingen. Die hebben het referendum in een ander daglicht doen staan. Het minarettenverbod in Zwitserland werd bijvoorbeeld genoemd. Maar de wet gaat over een referendum achteraf, als de Kamers er al over hebben geoordeeld. Dat gaat dus niet over eigen initiatieven van mensen.

„Dit is democratie. Dit is hoe het werkt. You win some, you lose some. Je kan ook per acclamatie je programma verkondigen, zoals Wilders doet, of het op een gesloten congres bespreken, zoals bij de Partij voor de Dieren.”