Nep-onderzoek pillenmaker

Een geneesmiddelfabrikant heeft een pseudo-onderzoek opgezet om een nieuw middel tegen schizofrenie in de pen van de psychiater te krijgen. Het bedrijf moet direct stoppen.

Bristol Myers Squibb (BMS), producent van een nieuw middel (Abilify) voor schizofrenie-patiënten moet van de Codecommissie geneesmiddelenreclame ruim 100 psychiaters per brief meedelen dat het onderzoek waaraan zij meedoen strijdig is met de Geneesmiddelenwet. De psychiaters kregen 100 euro per aangeleverde patiënt.

Het is voor het eerst dat het zelfreguleringsorgaan van de farma-sector een seeding-trial verbiedt. Het gaat hier om een studie die niet aan een medisch ethische toetsingscommissie hoeft te worden voorgelegd. Farmaceutische bedrijven ontkennen al jaren furieus dat ze nep-onderzoekjes opzetten zonder wetenschappelijke pretentie, met slechts als doel een middel bij voorschrijvers te promoten. In de gisteren gepubliceerde uitspraak zegt de codecommissie dat de studie 'duidelijke kenmerken vertoont van een seeding trial'.

De beslissing volgt op een klacht van een concurrent van BMS. Eli Lilly is met de pil Zyprexa marktleider van medicijnen voor schizofrenie-patiënten. In 2003 werden voor Zyprexa bijna 334000 recepten uitgeschreven, de omzet bedroeg in dat jaar 35 miljoen euro. Antipsychotica worden langdurig, vaak levenslang geslikt. Het nog nieuwe Abilify van BMS vormt een bedreiging voor de marktpositie van Eli Lilly.

Tijdens de zitting, twee weken geleden, toonde BMS zich uiterst verbolgen over de beschuldiging dat het onderzoek 'nep' is. Eli Lilly zag vooral in het ongewoon grote aantal patiënten dat de concurrent in het onderzoek wilde betrekken een aanwijzing dat BMS commerciële bedoelingen had. BMS zocht 1200 deelnemers, dat is zes tot acht procent van alle patiënten in Nederland die met antipsychotica (zoals Zyprexa en Abilify) worden behandeld.

BMS slaagde er niet in de codecommissie duidelijk te maken waarom het op zoveel patiënten mikte. Eli Lilly had wel een idee: BMS wilde in één klap een fiks marktaandeel in handen krijgen. De psychiaters werden volgens Eli Lilly lekker gemaakt met een gratis computer en een peperdure pda-telefoon met gratis abonnement, bovenop de betaling van 100 euro per patiënt.

BMS ontkende dat de psychiaters de telefoon gratis kregen en de codecommissie oordeelde dat de betaling voor de deelnemende patiënten niet buitensporig was.

Het bedrijf zei dat het grote aantal patiënten nodig was om wetenschappelijk verantwoorde conclusies te kunnen trekken over de effectiviteit van Abilify en de mogelijke bijwerkingen. Volgens de codecommissie heeft BMS met het onderzoek getracht 'het voorschrijfgedrag van de deelnemende psychiaters op ongewenste wijze' te beïnvloeden.