Openbaar vervoer / NS schendt privacy met ov-chipkaart

NS gaat de wet op de privacy schenden door gegevens van de ov-chipkaart te gebruiken voor zijn marketing. Privacy-waakhond CBP waarschuwt al 2,5 jaar vergeefs.

Veel treinreizigers hebben inmiddels van de Nederlandse Spoorwegen een oproep gekregen hun abonnement of voordeelurenkaart om te zetten in een ov-chipkaart. Die is nodig om in de toekomst met trein of ander openbaar vervoer te reizen. NS wil dat vaste klanten een zogeheten persoonlijke kaart gaan gebruiken, waarna het bedrijf de gedetailleerde gegevens die het daarmee verzamelt kan benutten voor service- en marketingdoeleinden.

Dat is verboden volgens de wet Bescherming Persoonsgegevens en bovendien niet nodig voor een goede dienstverlening aan de reizigers, zo meent de toezichthouder op de privacy in Nederland, het College Bescherming Persoonsgegevens. Dit CBP liet dat al begin 2005 aan NS weten, herhaalde die waarschuwing vervolgens enige malen en merkt nu dat NS de persoonlijke ov-chipkaart al uitreikt maar nog altijd niet heeft beloofd misbruik van de privégegevens van reizigers uit te bannen.

NS zegt dat voor een persoonsgebonden service, zoals de voordeelurenkaart, ’natuurlijk’ een persoonlijke ov-chipkaart nodig is. Vanuit technisch oogpunt bezien is dit onzin (zie inzet). NS houdt er desondanks aan vast. Het bedrijf was de afgelopen vier weken niet in staat om de noodzaak daarvan uit te leggen. Dat schept nóg een probleem voor NS, want volgens de wet heeft het bedrijf de plicht om klanten uit te leggen waarom het de data nodig heeft.

Reizigersvereniging Rover heeft ook al vaker kritiek geuit op het beleid rond de ov-chipkaart en herkent het uitblijven van uitleg erover. „Er is grote verwarring binnen NS over hoe men de kaart kan invoeren zonder de klantvriendelijkheid aan te tasten. We krijgen overigens sinds kort de indruk dat men eindelijk iets met onze kritiek wil doen.”

Bij gebruik van een persoonlijke ov-chipkaart kunnen álle reisgegevens – over gebruik van trein, bus en metro, maar ook van fietsenstalling of taxi – bewaard worden in combinatie met privégegevens over de eigenaar van de kaart. Terwijl privacy-waakhond CBP dit in strijd acht met de wet, claimt NS een ’gerechtvaardigd belang’ te hebben om dit te doen teneinde de reiziger meer service te kunnen bieden en gerichtere marketing te kunnen bedrijven. „NS stelt dus het bedrijfsbelang boven de privacy van haar klanten”, aldus een zegsman van het CBP.

Volgens het CBP mag NS wel registreren hoeveel mensen een bepaalde trein gebruiken, maar mogen daarbij geen privégegevens worden bewaard. NS moet die data zo snel mogelijke anonimiseren. Als persoonlijke gegevens nog wel nodig zouden zijn, bijvoorbeeld om geld terug te kunnen geven na een vertraging, moet de koppeling tussen reis- en privégegevens daarna alsnog worden verbroken. En na een rit van een niet-vertraagde trein is het bewaren van persoonlijke gegevens meteen niet meer zinvol, aldus het CBP.

Gistermiddag, na vier weken aandringen door Trouw, bevestigde NS nog eens dat een anonieme ov-chipkaart met Voordeelurenabonnement niet beschikbaar is. „Er is nog veel in ontwikkeling rond de ov-chipkaart”, aldus de zegsman van NS. „Wel blijven we over de privacy graag in gesprek met het CBP.” Die wens komt 2,5 jaar nadat dit college die kwestie heeft aangekaart.