drayer / Het geloof in de heilsstaat wil maar niet wankelen

Zouden wij de straat op gaan om te betogen tegen de ondergang van Talpa? Lijkt me kras. Als een commerciële televisiezender het hier niet redt, ligt dat aan de wrede wetten van de markt.

Slechte kijkcijfers, tegenvallende reclame-inkomsten – op zeker moment houden de geldschieters het voor gezien. En wij halen de schouders erover op.

In Venezuela gaat het anders. Dit weekend moest het populaire commerciële RCTV eraan geloven. President Hugo Chávez heeft de licentie niet verlengd. En meteen maar alle zendapparatuur in beslag laten nemen ten behoeve van een nieuwe staatszender. Inmiddels dreigt hij ook het enig overgebleven andere kritische televisiekanaal te sluiten.

Formeel staat de president in zijn recht. Maar critici weten zeker dat hij zo wraak wil nemen op RCTV. De zender had in 2002 de mislukte coup tegen Chávez gesteund. En een algemene staking aangemoedigd het jaar erop.

Tienduizenden gingen dit weekend de straat op te protesteren. Tegelijkertijd was er een betoging van Chávez-aanhangers, gekleed in rode T-shirts, die juist reuze blij zijn dat de zender vervangen is door de staatsomroep. De nieuwe programmering zal volgens hen de ’diversiteit’ in het land bevorderen.

Dat lijkt, zacht gezegd, niet precies waar Chávez op uit is. Hij hééft het niet op onderdanen die zijn nobele bedoelingen in twijfel trekken. Zo werd er in 2005 een wet van kracht die het beledigen van de president bestraft met een gevangenisstraf tot dertig maanden. En op het publiceren van stukken die ’paniek zaaien’ staat twee tot vijf jaar. Organisaties als Human Rights Watch en Reporters sans Frontières betonen zich dan ook uiterst bezorgd over de persvrijheid in het land.

Wat zou de leider van onze eigen Socialistische Partij ervan vinden? In een interview met NRC Handelsblad wijdde hij begin april nog warme woorden aan Hugo Chávez en diens Latijns-Amerikaanse geestverwanten. „Zoals ze samen optrekken tegen de politiek van Bush, het is echt geweldig”, zei hij toen. „Ik ben er geweest en de sfeer daar is zo positief, zo dynamisch.” Met Mao zou hij zich nooit meer identificeren, meldde hij. „Maar iemand die zijn nek uitsteekt voor de onderdrukten, die kan altijd op mijn sympathie rekenen.”

Ik begaf me naar zijn weblog. Zou zijn enthousiasme door de recente gebeurtenissen enigszins getemperd zijn? De partijleider wond zich op over BNN’s Grote Donorshow en Talpa’s Gouden Kooi, over een Amerikaanse vredesactiviste, over de marktwerking in de publieke sector. Over de jongste capriolen van Chávez geen woord.

Zoals de SP-leider ook zweeg toen zijn Venezolaanse held in februari het parlement voor anderhalf jaar buitenspel zette. Zich stilhield toen die in een kersttoespraak uitlegde dat de rijkdommen van deze wereld in handen zijn van de ’nazaten van de Christusmoordenaars’. Maar toen Chávez vorig jaar arme Amerikanen goedkope stookolie leverde, bleef dat op zijn weblog natuurlijk niet onvermeld.

De man uit Oss is niet de enige, leert een kleine rondgang. Hugo Chávez kan ter linkerzijde geen kwaad doen. Terwijl toch al zo’n negentig jaar duidelijk is dat het streven naar de heilsstaat per definitie leidt tot allesbehalve de heilsstaat, blijft menigeen koppig geloven dat het ditmaal wél lukt. De mensenrechten mogen in rap tempo worden ingeperkt, de leider mag zich ontpoppen tot een potentaat – het kan het geloof niet doen wankelen. Dissidente geluiden doen deze believers steevast af als propaganda van de imperialistische vijand. Met als ultieme argument: alsof het leven in het kapitalistische Westen zo’n pretje is.

Niet onverdeeld, nee. Maar voorlopig zie ik commerciële zenders heel wat liever ten onder gaan aan hun miserabele programma’s dan aan een laffe leider met lange tenen.