Nederlanders eren hun ouders, ook al hebben ze altijd ruzie

Bijna driekwart van de bekende Nederlanders vindt het gebod ’eer uw vader en moeder’ belangrijk. Terwijl maar 30 procent een goede relatie met hen had. Een onderzoek naar 10 jaar ’Tien geboden’ van Arjan Visser in Trouw.

H. Stoffels, hoogleraar godsdienstsociologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, analyseerde de ruim 250 interviews met bekende Nederlanders die Arjan Visser de afgelopen tien jaar voor Trouw hield. Visser laat de geïnterviewden hun levensverhaal vertellen aan de hand van de Tien Geboden.

Uit het onderzoek, gehouden in opdracht van deze krant, blijkt dat respect voor ouders het één na belangrijkste gebod is, nog vóór het verbod op doodslaan. Op nummer één staat ’Gij zult niet begeren’: bijna acht op de tien ondervraagden reageerde positief op dit gebod. Daarna volgen de geboden die verwijzen naar wereldlijke wetten: niet doden, niet stelen en niet liegen. De zondagsrust en het verbod op vloeken zitten in de onderste helft: de groep geboden die meer weerstand dan steun oproept.

„De geïnterviewden beoordelen de Tien Geboden vanuit hun persoonlijke referentiekader”, zegt Stoffels. „Ze vinden de Tien Geboden relevant, als het hen uitkomt. Relevantie wil dan zeggen: ze laten zich er positief over uit. Wat nog niet betekent dat ze zich aan de geboden houden. Er zijn er maar een paar die de geboden zien als een door God gegeven norm waaraan je je te allen tijde moet onderwerpen.”

Twee geïnterviewden – vicepremier André Rouvoet en voormalig GPV-politicus Gert Schutte – onderschrijven de geboden stuk voor stuk. Vijf BN’ers, onder wie de schrijvers Arnon Grunberg en A.F.Th. van der Heijden, laten zich maar over één gebod positief uit. Geen van hen gooit alle geboden overboord.

Een ruime meerderheid van 61 procent van de geïnterviewden gaf een positieve uitleg over minstens vijf van de Tien Geboden. De twee geboden die naar het geloof in God verwijzen – geen andere goden aanbidden en God niet afbeelden – staan onderaan: slechts een op de vijf vindt deze geboden belangrijk, de grote meerderheid niet.

Toch is bijna een kwart van de geïnterviewden te omschrijven als gelovig en daarnaast dertig procent als spiritueel. Ook het verbod op echtbreken is weinig populair. Ruim een op de drie geïnterviewden is gescheiden.

• klik hier voor het complete onderzoek, voor een videocolumn van Hijme Stoffels en een selectie van de interviews van Arjan Visser
• klik hier voor de kerstspecial 'Gij zult... - 10 jaar Tien Geboden'