Opvoedplan Asscher stuit op juridische problemen

Amsterdam werkt aan plannen om de kinderbijslag af te pakken van ouders die weigeren om hun kinderen op te voeden. Maar daar is, anders dan minister Ter Horst denkt, geen juridische basis voor.

De Amsterdamse wethouder Asscher was het al jaren van plan. ’Probleemouders’, die hardnekkig alle hulp weigeren, hun kinderbijslag afpakken om ze te dwingen tot meewerken. En ook Rotterdam onderzoekt sinds vorige week de mogelijkheden.

„Opvoeden brengt niet alleen rechten met zich mee, ook plichten”, verduidelijkt Asschers woordvoerder. „Het heeft namelijk ook maatschappelijke gevolgen, als het misloopt. Als kinderen van dertien ’s nachts rellend op straat worden aangetroffen, en ouders gooien dan nog de deur dicht voor hulp, dan moet je iets bedenken om ze te prikkelen. Dan kun je dreigen om die kinderbijslag aan een gezinsvoogd ter beschikking te stellen.”

Asschers mening was lang impopulair. Staatssecretaris Van Hoof werd in 2005 nog door vrijwel de hele Kamer gecorrigeerd, toen hij iets opperde over het korten van de kinderbijslag van voortijdige schoolverlaters.

Inmiddels lijkt de tijd wel rijp voor hardere maatregelen, na de recente onrust in de Utrechtse wijk Kanaleneiland en het Amsterdamse Slotervaart. De Kamer vroeg onlangs zelf aan minister Ter Horst of Asschers plannen juridisch mogelijk waren.

Jazeker, antwoordde de minister. Zelfs zonder een wetswijziging. En dus werken de Amsterdamse wethouders Asscher en Buyne inmiddels aan een gedetailleerd voorstel.

Maar ze lopen iets te hard van stapel, zegt de Utrechtse jurist en universitair docent Ivo van der Helm. Het klopt inderdaad dat ook nu al kinderbijslag soms aan een derde partij wordt uitgekeerd, zoals Ter Horst de Kamer vertelde. Maar dat gebeurt alleen als het geld anders duidelijk niet ten goede komt aan het kind. Bijvoorbeeld bij kinderen die uit huis zijn geplaatst of gezinnen die onder financiële curatele zijn gesteld. Dat is iets heel anders dan de kinderbijslag inzetten als tactisch middel om ouders te verleiden tot het accepteren van zorg.

Dat laatste gebeurt inderdaad nooit, beaamt een woordvoerder van de de Sociale Verzekeringsbank (SVB), die de kinderbijslag uitkeert.

En ook als de politiek dat wel zou willen, dan heeft die daar eigenlijk niets over te zeggen, voegt Van der Helm er nog aan toe. „De SVB is een zelfstandig bestuursorgaan, dat zelfstandig besluit over het uitkeren van die kinderbijslag.” Het SVB werkt binnen wettelijke marges, maar kan niet zomaar gedwongen worden tot een beleidswijziging. „Het zou me verbazen als ze daar aan meewerken.”

Een woordvoerder van binnenlandse zaken geeft toe dat Ter Horst zich misschien verkeken heeft op de Amsterdamse plannen: „Als ze het geld in willen houden, alleen omdat de ouders hulp weigeren, dan kan het waarschijnlijk inderdaad niet.”