Kanker / Asbestslachtoffer in juridisch gevecht

„Heel weinig blootstelling aan asbest kan al fataal zijn", zegt advocaat Bob Ruers. Steeds vaker klaagt hij asbestproducenten aan namens gewone consumenten, die slechts korte tijd met asbest in aanraking zijn gekomen en toch kanker hebben gekregen.

Vandaag verdedigt hij voor de rechtbank in Amsterdam Corrie Schokker-Hoeve, die het bedrijf Nefalit aansprakelijk stelt voor haar ziekte mesothelioom, een ongeneeslijke vorm van longvlieskanker. De ziekte, veroorzaakt door asbestvezels, heeft een zogenoemde latentietijd van dertig tot veertig jaar: de vezels zijn in de jaren zeventig ingeademd, maar blijken nu pas schadelijk. In 1972 heeft de familie Schokker de keuken verbouwd met zogenoemde Nobranda-platen. Corrie heeft alleen maar geholpen met het opruimen van de rommel.

Voorheen verdedigde de advocaat vooral arbeiders die in asbestfabrieken hadden gewerkt of in de scheepsbouw. Of een enkele vrouw, die de bedrijfskleding uitklopte en waste. Ook bekend zijn de slachtoffers die wonen in de omgeving van de Eternitfabriek in het Twentse Goor. Daar werd kankerverwekkend afvalmateriaal jarenlang weggegeven. De hele omgeving – paden, erven en wegen – is opgehoogd of verhard met dit materiaal.

De laatste twee jaar heeft Ruers zeven particulieren verdedigd. Hij ziet alleen de gevallen in zijn praktijk, maar gezien de grote hoeveelheden asbestmaterialen die tussen 1960 en 1980 door consumenten zijn gebruikt, is het volgens hem aannemelijk dat nog veel meer slachtoffers uit die hoek komen. Ruers: „De fabriek in Goor had een jaarproductie van tien miljoen vierkante meter en dat hebben ze dertig jaar volgehouden.”

Het aantal patiënten met mesothelioom is in veertig jaar tijd toegenomen van vijftig naar vierhonderd per jaar. De verwachting is dat dit aantal nog toeneemt, met een piek tussen 2015 en 2021.

Sinds 1993 is het in Nederland verboden asbesthoudende producten te maken of toe te passen en sinds 2005 geldt dit verbod in heel Europa. Maar volgens Tinka de Bruin, van het Comité Asbestslachtoffers, zit het nog overal. „Op daken, in vloerbedekkingen, in scholen. Nog steeds komt er asbest vrij bij branden.”

Wat haar rechtszaak betreft heeft Corrie Schokker goede hoop. Haar verhaal is vergelijkbaar met de rechtszaak die Ton Arfman in april dit jaar won. Arfman verbouwde zijn huis in 1976 met Nobranda-platen. Volgens de rechter had de fabrikant, asbestcementbedrijf Asbestona uit Harderwijk, destijds al kunnen weten dat aan het werken met asbest gevaren voor de gezondheid zijn verbonden. Omdat consumenten niet zijn gewaarschuwd, moest de firma Nefalit, (de opvolger van asbestona) 30.000 euro betalen, een voorschot op een schadevergoeding.

Ondanks dergelijke gunstige uitspraken is het werk van het Comité nog niet gedaan. De Bruin: „Eternit, moederorganisatie van alle asbestproducenten, heeft tot op de dag van vandaag niet gewaarschuwd dat asbest kankerverwekkend is. Ondanks een gunstige uitspraak van het Hof in Arnhem voor een slachtoffer uit de omgeving van Goor, wenst de firma geen vaste regeling te treffen. Ze gaan ervan uit dat elke zaak apart behandeld moet worden door een rechter. De ziekte kan heel pijnlijk en angstig zijn, maar ook zo’n rechtzaak is een lijdensweg. De bodemprocedure duurt zo’n zeven jaar. Die tijd hebben patiënten niet.”

Specifieke longtumor veroorzaakt door asbest

Longvlieskanker of borstvlieskanker (officieel kwaadaardig mesothelioom) is een specifieke longtumor, veroorzaakt door de inademing van asbest. Asbestvezels nestelen zich in de longvliezen en prikkelen de zogenoemde ’bekledende cellen’ tot zij in kwaadaardige tumorcellen veranderen. Ondanks nieuwe geneesmiddelen, die er bij een aantal patiënten voor zorgt dat de tumormassa afneemt, is er nog geen genezing mogelijk.