Shuttleworth jaagt op Microsoft

Microsoft lijkt met zijn Windowsimperium onverslaanbaar. Maar uit onverwachte hoek, uit Zuid-Afrika, meldt zich een serieuze concurrent.

Terwijl de meeste aardbewoners, ook die in het rijke Westen, in 1995 nog niet wisten wat het internet was, dacht een 22-jarige Zuid-Afrikaan al dat het wereldwijde web een stevige beveiliging behoefde. Vier jaar later was de slimme student Mark Shuttleworth multimiljonair.

Shuttleworth is dé man achter Ubuntu, een momenteel opmerkelijk succesvolle concurrent voor Windows van Microsoft. Die Amerikaanse softwaregigant maakte vorige week opnieuw recordresultaten bekend: de omzet bedraagt inmiddels ruim 3,5 miljard dollar (2,5 miljard euro) per maand, waar een winst van 1,5 miljard dollar aan wordt overgehouden. Wie het tegen dit financieel geweld durft op te nemen, moet of onbezonnen dapper, of heel slim zijn.

Mark Shuttleworth lijkt een combinatie van die eigenschappen te koesteren. Toen in 1995 de eerste internetprogramma’s het web toegankelijk begonnen te maken voor de gewone consument, voorzag de ICT-student in Kaapstad dat er snel behoefte zou ontstaan aan extra veiligheid op het web. Shuttleworth bedacht onder meer certificaten waarmee websites zouden kunnen aantonen dat ze waren wat ze beweerden te zijn, en niet een door misdadigers gekloonde site. In 1995 richtte hij daarvoor zijn eerste bedrijf op, Thawte, om het vier jaar later voor 575 miljoen dollar te verkopen.

Wat doe je, net een kwart eeuw oud, met zoveel geld op de bank? Mark vond het tijd om zijn grootste kinderwens in vervulling te doen gaan: een ruimtereis. Na een training van een jaar en het overmaken van twintig miljoen dollar naar de ruimtevaartorganisaties van Rusland en de Verenigde Staten, mocht hij zich op 25 april 2002 de eerste Afrikaanse ruimtevaarder noemen.

Na tien dagen keerde hij terug op aarde. Sindsdien staat hij weer met beide benen op de grond en tracht hij andere idealen te verwezenlijken. Met eigen fondsen en stichtingen tracht hij, om te beginnen, zijn geboorteland Zuid-Afrika aan gratis goede software en snel internet te helpen. In 2004 breidt hij zijn werkterrein uit tot de hele wereld door Ubuntu te lanceren, wat een gratis alternatief moet worden voor het dan al allesoverheersende Windows.

Ubuntu is een Zuid-Afrikaanse begrip voor ’gemeenschap’, vaak vertaald met ’ik ben omdat wij zijn’ of ’ik ben wat ik ben omdat wij zijn wat wij zijn’. Shuttleworth investeert tien miljoen dollar in Ubuntu, evenveel als Microsoft momenteel per uur aan omzet binnenhaalt. Shuttleworth vertrouwt er echter op dat niet geld, maar gemeenschap op den duur de doorslag zal geven. Zijn Ubuntu is gebaseerd op Linux, de gratis en open software die wereldwijd door tienduizenden vrijwilligers wordt gebouwd. Wat hij er vooral aan laat toevoegen, ook weer voornamelijk door vrijwilligers, zijn elementen die Linux veel gebruiksvriendelijker maken en daarmee geschikt voor de consument. Shuttleworth is vooral aanjager, en zorgt er met zijn bedrijf Canonical voor dat iedereen Ubuntu kan downloaden of op cd gratis thuisbezorgd krijgt. Canonical, gevestigd in Londen, heeft inmiddels 150 man in vaste dienst. Het verdient zijn geld met diensten rond Ubuntu en Linux voor bedrijven. De bedoeling is dat dit zoveel gaat opleveren dat de verspreiding van Ubuntu er geheel mee bekostigd kan worden. Als het allemaal loopt zoals gehoopt, wil Shuttleworth zich op een nieuw project gaan storten.