Hoe kleiner, hoe lastiger verantwoord beleggen

Geld op een verantwoorde manier beleggen is voor kleine pensioenfondsen een stuk lastiger dan voor grote fondsen. Hun macht is te klein om druk uit te oefenen.

Grote pensioenfondsen als PGGM en ABP beleggen hun geld steeds vaker op een verantwoorde manier. „Daar ben ik blij om”, zegt plaatsvervangend directeur Leny van der Heiden van de Vereniging Bedrijfstakpensioenfondsen (VB), die voorlichting geeft over verantwoord beleggen. „De grote fondsen moeten voorop lopen en het goede voorbeeld geven aan kleinere fondsen. Ik vind dat zij een morele plicht hebben om als groot fonds transparant te zijn in hun bedrijfsvoering.”

Van der Heiden zegt dit naar aanleiding van een gisteren gepresenteerd onderzoek waarin de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) dertig pensioenaanbieders langs de meetlat legde. Slechts vier fondsen scoorden een voldoende als het gaat om verantwoord beleggen. De kleine fondsen doen het minder goed in het onderzoek van de VBDO. „Dat verbaast me niet”, zegt Van der Heiden. „Kleine fondsen hebben niet zo veel mogelijkheden om op een verantwoorde manier te beleggen. Ze kunnen bijvoorbeeld veel minder druk uitoefenen op grote ondernemingen waar ze in beleggen. Fondsen als ABP en PGGM hebben die macht wel.”

Pensioenverzekeraar Zwitserleven is zo’n klein fonds dat slecht uit het onderzoek naar voren komt. Het fonds zou niet transparant zijn over zijn beleid.

Woordvoerder Frits Hendrikx van Zwitserleven: „Dat heeft voornamelijk te maken met onze manier van beleggen.” Zwitserleven belegt grotendeels in zogeheten indices als bijvoorbeeld Dow Jones of AEX. „Dat betekent dat we indirect aandelen hebben in bedrijven die beursgenoteerd zijn. Wij kunnen heel moeilijk druk uitoefenen op het beleid van deze bedrijven.” Overigens belegt Zwitserleven maar 5 procent van zijn geld in bedrijven, de overige 95 procent worden belegd in staatsobligaties. Daar heeft de VBDO geen onderzoek naar gedaan, maar Zwitserleven heeft volgens de VBDO ook geen beleid voor duurzaam beleggen.

Sinds maart staan pensioenfondsen uitgebreid in de belangstelling. Tv-programma ’Zembla’ bracht toen naar buiten dat veel fondsen hun geld belegden op een onverantwoorde manier in onder meer bedrijven die landmijnen en clustermunitie produceren.

De Zembla-uitzending heeft effect gehad. Dat toont ook het onderzoek van de VBDO aan. De duurzame beleggersclub concludeerde dat 80 procent van de pensioenfondsen aan het nadenken is over verantwoord beleggen. Slechts tien procent hanteert criteria voor verantwoord beleggen. „Dat betekent dat nog niet veel fondsen duidelijk hebben waarom ze wel of niet beleggen in bepaalde ondernemingen”, zegt Giuseppe van der Helm, directeur van de VBDO. „Bovendien communiceert maar 10 procent van de pensioenfondsen met hun achterban over de criteria die ze toepassen. De meeste fondsen zijn niet transparant.”

Het pensioenfonds van Shell komt niet goed uit het onderzoek naar voren. „Wij besteden wel degelijk aandacht aan verantwoord beleggen. In ons nieuwe beleid zal dat duidelijk naar voren komen”, zegt een woordvoerder. Daar voegt hij nog aan toe dat Shell te laat zijn reactie bij de VBDO heeft ingeleverd. „Daardoor hebben we de boot gemist.” PGGM, het pensioenfonds voor zorg en welzijn, dat als beste uit de bus komt in het onderzoek, zegt dat de uitkomst past in het opener beleid dat het sinds de Zembla-uitzending voert.