VN-klimaattop / Al Gore en de EU: met z’n allen tegen de VS

De klimaattop op Bali, die vandaag zijn laatste dag ingaat, dreigt te mislukken. De Europese Unie voert de druk op de onwillige Verenigde Staten op. Met steun van Al Gore.

Komt er een richtlijn voor de reductie van broeikasgassen in de slotverklaring? Als het aan de Amerikanen ligt niet. De EU is juist vóór.

Nobelprijswinnaar Al Gore riep gisteren de rest van de wereld op niet te wachten op de VS. Maar of Japan, Canada, China, India, Australië en wie weet ook Rusland zich daar iets van aantrekken, is de vraag. Samen of niet, is hun motto.

Hier op Bali begint de redding van de wereld, hier worden eindelijk afspraken gemaakt om iets te gaan doen aan de opwarming van de aarde, zegt Gore. Er komt geld voor nieuwe, schone technologieën. De uitstoot van CO2 zal drastisch omlaag gebracht worden. U staat hier voor een kritieke beslissing, betoogt Gore.

Terwijl hij spreekt, spelen zich achter zijn rug verbitterde onderhandelingen af. Uitgerekend de VS, de grootste luchtvervuiler ter wereld, dwarsbomen de afspraken over de CO2-uitstoot. Gore: ‘Ik mag zeggen dat het mijn eigen land is dat hier verantwoordelijk is voor de obstructie van het proces op Bali.’

Na een donderend applaus roept hij de aanwezigen op Bush gewoon te negeren, een boodschap die John Kerry eerder deze week ook al overbracht. De conferentie moet maar zonder Amerika verder gaan. ‘Laat in het document een ruimte open voor Amerika en ga verder met wat je moet doen’, vraagt Gore. ‘Ik beloof jullie: binnen twee jaar zal Amerika dat hebben ingevuld. Over een jaar en veertig dagen wordt er een nieuwe president beëdigd en ik ben ervan overtuigd dat alles dan anders wordt.’

Er klinkt een daverend applaus. Gore: ‘Als je nu niet doorgaat, verliest de wereld momentum. Wij kunnen niet blijven praten tot de laatste boom is omgehakt. Wij kunnen dit voor elkaar krijgen!’ Gore krijgt een laatste, staande ovatie en verdwijnt even snel als hij is gekomen. Als hij wegloopt, zijn de onderhandelaars nog lang niet uitgepraat. Die hebben nog een nacht en een hele dag. De stemming is al gauw weer net zo bedrukt als vóór de komst van de voormalige vicepresident. ‘Het ziet er slecht uit’, zegt een voorbijsnellende koolstofspecialist: ‘Wij staan voor het dal der tranen

„We willen heel graag dat alle landen het Bali-verdrag ondertekenen, dus laten we nou niet over cijfers beginnen, dat schrikt af”, probeerde Paula Dobriansky, VS-onderminister van buitenlandse zaken, het gisteren nog een keer.

De VS wijzen graag op alles wat het land wel doet. „We willen ons gasolieverbruik terugdringen met 20 procent in 2017”, zei James Connaughton, milieuadviseur van president Bush. „En wij willen de broeikasgasreductie met 18 procent omlaag hebben in 2012.”

Topdiplomaat Harlan Watson was het duidelijkst: „We willen geen cijfers in de slotverklaring, ook niet als erbij staat dat de VS zich daar niet aan hoeven te verbinden.” Overigens bleef de Amerikaanse delegatie vaag over welke formulering dan wel in het verdrag zou moeten staan.

Voor de EU is het cruciaal dat in de tekst wordt genoemd dat in de geïndustrialiseerde landen de broeikasgasuitstoot in 2020 met 25 tot 40 procent moet zijn afgenomen ten opzichte van 1990. Dit is nodig om de klimaatverandering tegen te kunnen gaan. De ontwikkelingslanden en China steunen dat, en beloven in het conceptverdrag dat zij zelf ook maatregelen zullen nemen.

VN-secretaris generaal Ban Ki-moon noemde de getallen voor dit moment misschien te ambitieus. „Toch moeten we vroeger of later toch een keer een getal gaan noemen.” Ban Ki-moon vroeg meer flexibiliteit van de VS.

De VS-delegatie, die de lijn van Bush moet volgen, heeft het moeilijk op Bali. Het gevoel heerst dat de VS al genoeg hebben gegeven, met een fonds voor technologieoverdracht, en een fonds voor klimaataanpassingen. Harde doelen stellen om de klimaatverandering tegen te gaan, is een stap te ver.

Maar in het meest vervuilende land ter wereld is een omslag gaande bij de bevolking. Steeds meer Amerikanen willen dat hun land meedoet in de strijd tegen klimaatverandering.

Europa dreigt ondertussen de klimaattop die de VS volgend jaar organiseren, te boycotten. „Dat heeft dan toch geen zin”, zei de Portugese staatssecretaris van milieu Humberto Rosa namens de EU.

Yvo de Boer, hoofd van het VN-klimaatbureau, probeerde het op een andere manier: „De VS moeten zich realiseren dat als zij tekenen dat dan ook de G77 en China zich verbinden aan mondiale doelen. Dat is pas belangrijk.”