van Velzen / Wintergasten

Waarom niet na ’Zomergasten’ ook een ’Wintergasten’, zullen ze bij de VPRO gedacht hebben. Een goed gesprek kan immers in ieder jaargetijde. En zo is het ook. Het wachten is dus nog op ’Herfstgasten’ en ’Lentegasten’.

Hoewel Joris Luyendijk stopt met de zomerse versie van het programma, wilde hij de winterse variant nog graag doen. Begrijpelijk, want hij mocht er voor op reis.

De gekozen vorm is ditmaal het bezoek aan huis.

En winters was het in Canada, waar we Luyendijk het besneeuwde Toronto zagen binnenrijden, op zoek naar zijn afspraak met Naomi Klein.

Wie is die Naomi Klein? Naomi Klein is journaliste en activiste. Een interessante combine, omdat die twee activiteiten elkaar toch horen te bijten.

Klein trekt zich daar niets van aan. Zij schrijft journalistieke columns voor The Nation en The Guardian en staat tegelijkertijd te boek als ’andersglobalist’. Dat is, simpel gezegd, niet iemand die helemaal tegen globalisering is, maar wel zeer kritische kanttekeningen bij het fenomeen plaatst.

Haar boek ’No Logo’ uit 2000 (dat gaat over de negatieve effecten van merken en marketing) wordt door andersglobalisten als een heilig schrift omarmd. Er gingen er meer dan een miljoen van langs de scanner en het werk werd vertaald in 28 talen.

In haar onlangs verschenen opvolger ’De Shockdoctrine: de opkomst van het rampenkapitalisme’ gaat ze nog een stapje verder in haar kritiek op de toenemende rol van het grote geld. Ze betoogt in dat boek dat rampen of instabiliteit in de wereld door overheden worden aangegrepen om er even snel een vrijemarkteconomie doorheen te drukken. Ze kwam onder meer tot die conclusie na haar verblijf in landen als Irak en Argentinië en het rampgebied rond New Orleans ten tijde van de orkaan Katrina.

Helemaal zelf samengesteld door Klein was ’Wintergasten’ niet. Luyendijk toonde haar ook een fragment uit ’Nova’ op zijn meegebrachte laptop. Dat ging over de nasleep van die orkaan Katrina in New Orleans.

Volgens Klein een goed voorbeeld van hoe het ’mis’ kan gaan: „Veel openbare scholen werden daar niet heropend. Zij zijn nu onderdeel van een experiment om te kijken of je ze kunt privatiseren.”

Ziekenhuizen en de woningsector ondergaan hetzelfde lot, zei de Canadese, die een kortere avond met Luyendijk mocht doorbrengen (ruim anderhalf uur) dan een Zomergast.

Klein koos onder andere voor M.A.S.H., een fragmentje van een jonge Arnold Schwarzenegger, een Disneyfilmpje, en beelden van demonstraties van anti-globalisten. Allemaal om ons te melden dat het niet de goede kant op gaat met wat je met enige overdrijving zou kunnen samenvatten als ’de wereld’.

In de eerste (van drie) ’Wintergasten’ leerden we de visie van Klein goed kennen. Het is leerzame stof die stemt tot nadenken. Maar een iets kritischere vraagstelling had wel gemogen. Veel verder dan ’ ik bespeur nergens twijfels in je boek’ ging Luyendijk niet, waardoor het een soort ’Tegenlicht’ werd.

Vrijdag is bisschop Desmond Tutu wintergast.