Fout in redenering van Ella Vogelaar is veelzeggend

In haar poging het wij-zij-denken rond moslims in Nederland terug te dringen, zei minister Vogelaar zaterdag in deze krant dat we in Nederland een joods-christelijke cultuur hebben, omdat hier eeuwen geleden veel joden heen zijn gekomen.

Op dezelfde manier zal de komst van moslims naar Nederland in de toekomst leiden tot een joods-christelijk-islamitische cultuur, voorspelde zij.

Als Vogelaar hiermee bedoelde dat we moslims die legaal naar Nederland zijn gekomen ruimte moeten bieden om deel van de Nederlandse samenleving te gaan uitmaken, dan verdient zij steun.

Toch is flinke twijfel over haar uitspraak op zijn plaats. Die komt voort uit de wonderlijke en bizarre fout in Ella Vogelaars redenering: we hebben hier immers geen joods-christelijke beschaving omdat er ooit joden naar Nederland kwamen, zoals zij suggereert, maar omdat het christendom is geënt op een joodse stam. Het christelijk geloof, met zijn naastenliefde, is in de kern joods, en daarom wordt onze cultuur soms joods-christelijk genoemd. Ook als er nooit joden in Nederland zouden hebben geleefd, waren we toch joods-christelijk.

De fout van Vogelaar is veelzeggend. Kennelijk denkt zij dat immigratie ertoe leidt dat waarden van diverse culturen samensmelten. Dat is veel te simplistisch gedacht, blijkt uit een blik op een immigratieland als de VS. Onmiskenbaar heeft immigratie uit talloze culturen daar tot een smeltkroes geleid, maar de centrale waarden waarop die samenleving rust: de rechtsstaat, de individuele vrijheid gekoppeld aan verantwoordelijkheid, de gelijkheid, zijn in wezen christelijk, met een flinke vleug Engels protestantisme en verlichtingsdenken. De diverse herkomst van de bevolking van dat land blijkt uit de muziek- en de eetcultuur, maar in veel mindere mate uit de staatsinrichting, de grondwet, de opvattingen over gelijkheid en vrijheid. Het is zeer de vraag of Amerika ook zo succesvol was geweest als het die westerse waarden had opgegeven.

Zo kan het ook bij ons gaan: immigranten uit vele culturen zullen invloed verwerven op keuken, muziek en taal, maar de kern van onze beschaving blijft gelijk: uitgaande van de waarde dat mensen vrij en gelijk zijn, zal Nederland een democratie blijven die mensenrechten waarborgt. Dat zijn van oorsprong deels joods-christelijke waarden, deels uit de Griekse en Romeinse oudheid stammende waarden. Samen vormen dit onopgeefbare waarden die we inmiddels in verdragen universeel hebben verklaard. Immigranten zijn welkom mits zij die waarden respecteren.